Anadolu Ajansının "Global İletişim Ortağı" olduğu, Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) tarafından düzenlenen 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC), Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ile SAHA İstanbul'un ev sahipliğinde Antalya NEST Kongre Merkezi'nde yapılıyor.
Etkinliğin ön açılışının ardından, "Uzay: Ulusal bir stratejik öncelik mi?" konulu Bakanlar Yuvarlak Masa Toplantısı yapıldı.
Bakan Kacır, burada yaptığı konuşmada IAC 2026'nın, yeryüzündeki en büyük uzay buluşması olduğunu vurgulayarak, yıllık 283 milyar doların üzerinde mal ve 120 milyar doların üzerinde hizmet ihracatıyla Türkiye'nin, katma değerli mal ve hizmet üretiminde çok geniş bir yelpazeye sahip olduğunu söyledi.
Bu kadar büyük bir ekonominin, yüksek teknolojiyi ilerleterek daha fazla katma değer oluşturabileceğine işaret eden Kacır, "Uzay, katma değerli mal ve hizmet üretimi için adeta bir omurga gibidir. Bu bağlamda, son yıllarda uzay bilimi ve teknolojilerine devasa bir yatırım yaptık. Kendi uydularımızın üretimi için programı başlattık ve adım adım kendi teknolojimizi geliştirdik." diye konuştu.
Kacır, Türkiye'nin ilk aşamada gözlem uydularına odaklandığını anımsatarak, 2023'te fırlatılan yüksek çözünürlüklü gözlem uydusu İMECE'nin, yüzde 85'in üzerinde yerli katkıyla üretildiğini, Türkiye'nin, Türksat 6A ile artık yeryüzünde kendi iletişim uydularını tasarlayabilen, geliştirebilen ve üretebilen 11 ülke arasına girdiğini ve şimdi ana önceliklerinden birinin Ay'a ulaşmak olduğunu anlattı.
"Paradigma değişimlerine odaklanıyoruz"
Bakan Kacır, Ankara'da çok büyük bir uzay teknoparkı inşa edeceklerini dile getirerek, Türkiye'nin kendi roketleriyle uzaya bağımsız ulaşabilmesi için Somali'de bir uzay limanı inşa edildiğini bildirdi.
Türkiye'nın aynı zamanda bir fırlatma aracı programı olduğunu aktaran Kacır, şöyle devam etti:
"Uzaya ulaşmak için dünyanın dört bir yanından gelen talebi karşılamak adına bu alandaki birçok şeyin çok hızlı şekilde değiştiğini görüyoruz. Bu, büyük bir paradigma değişimine benziyor ve biz savunma sanayisinde gelişen bir ülke olarak şunu deneyimledik: Eğer paradigma değişimlerine odaklanırsak, o zaman geçmişe göre çok daha hızlı şekilde başarıya ulaşmamız mümkündür. Türk havacılık ve uzay sanayisindeki teknolojik başarılar, artık tüm dünyada çok ünlüdür. Bu mümkün oldu çünkü paradigma değişimlerine odaklanıyoruz ve ortaklarımızla birlikte uzay alanını değiştirmek için gösterilen çabaya katkıda bulunmaya çalışıyoruz."
"IAC 2026, Türk gençlerine ilham olacak"
Kacır, IAC 2026'nın, dünyanın dört bir yanından insanları bir araya getiren, fikirleri paylaşan, ortaklıklar kuran ve geleceği tasarlayan çok büyük ve mükemmel bir etkinlik olduğunu söyledi.
Bu büyük organizasyonun gençlere ilham vereceğini belirten Kacır, "9 yıldır ülkemizde yeryüzünün en büyük havacılık, uzay ve teknoloji festivali TEKNOFEST'i düzenliyoruz. Her yıl o festivalde yüksek teknoloji, roket, uydu, dron ve robotik alanlarındaki yarışmalara katılan 1 milyondan fazla gencimiz var." dedi.
"İlk 10 uzay ekonomisi arasına girmek istiyoruz"
Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) Spor Bakanı ve Uzay Ajansı Başkanı Dr. Ahmad Belhoul Al Falasi de henüz 10 yıllık genç bir ajans olduklarını, gelecek 10 yıl için odaklanmaları gereken asıl alanın ticari boyut olduğunu söyledi.
Uzayda başarı sağlanabilmesi için kamu ve özel sektörün kesintisiz uyum içinde çalışması gerektiğini belirten Falasi, şöyle konuştu:
"2031 Ulusal Uzay Stratejimiz tam olarak buna odaklanıyor. Ticari uzaydan elde ettiğimiz geliri ikiye katlamak ve küresel düzeyde ilk 10 uzay ekonomisi arasına girmek istiyoruz. Bahsettiğimiz stratejinin temel taşlarından biri de dünyadaki girişimleri (start-up) BAE'ye gelmeye nasıl teşvik edebileceğimizdir. Bunun bir parçası yarışmalar ve etkinlikler, bir kısmı da finansmandır. Mesele her zaman finansman değil, pazara erişimdir. İkili ticaret anlaşmalarımız sayesinde hem doğu hem de batı pazarlarına erişimimiz var, bu onlar için büyük bir avantaj. İkincisi, uzay altyapısına erişim. Ateşleme testleri, fırlatma sahaları, laboratuvarlar, temiz odalar gibi altyapılara odaklanıyoruz. Üçüncüsü ise yetenekli iş gücüne erişim. BAE olarak hem bölgemizdeki hem de küresel çaptaki en parlak yetenekleri çekebildiğimiz için şanslıyız. Ayrıca başarılı olmak isteyen çok genç bir nüfusumuz var. Özetle, ilk 10 yılda hükümet olarak temel altyapıyı kurduk, şimdi kamu ve özel sektör arasında denge kuran, son derece canlı ve birbiriyle bağlantılı bir ekosistem geliştirebilmek için özel sektörü mümkün olduğunca sürecin içine dahil etmek istiyoruz."
"Uzayda daha fazla işbirliğine ihtiyacımız var"
Polonya Ekonomik Kalkınma ve Teknoloji Bakanlığı Devlet Sekreteri Michal Jaros da gelecek yıl etkinliğin Polonya'da düzenleneceğine işaret etti.
Uzayın, güvenlik ve ekonomi açısından hayati öneme sahip olduğunu belirten Jaros, uyduların navigasyon, ulaşım, iletişim, tarım ve kriz yönetimini desteklediğini, ülkelerin her şeyi tek başına yapamayacağını, uluslararası kabiliyetlerin ve işbirliğinin birbirini desteklemesi gerektiğini söyledi.
Jaros, Polonya'nın IAC'ye ilk kez 1964'te ev sahipliği yaptığını aktararak, geçen 60 yılın ardından bugün eskisinden tamamen farklı bir ülke olduklarını ve dönüşüm geçirdiklerini anlattı.
Uzayda işbirliğinin önemine dikkati çeken Jaros, "Uzayın güvenli, sürdürülebilir ve barışçıl faaliyetlere açık kalmasını, bunun gelecek nesiller için de devam etmesini istiyorsak, daha fazla işbirliğine ihtiyacımız var." dedi.
IAC 2028 Özbekistan’da
Özbekistan Dijital Teknolojiler Bakanı Şerzad Şermatov da uzayın, 6 yüzyıl önce de ulusal bir öncelik olduğuna işaret ederek, bu ulusal önceliği yeniden Semerkant'a taşımak istediklerini belirtti.
Kendileri için en önemli hedeflerden birinin, gençlerin bilim ve teknolojiye ilgisini canlandırmak olduğunu söyleyen Şermatov, 2028'de ev sahipliği yapacakları IAC'ye hazırlık sürecinde, çalışmaların parçası olarak uydu fırlatmaya hazırlandıklarını ve genç astronotların uzaya gitmesine yönelik çalışmalarının sürdüğünü ifade etti.
İspanya IAC 2029’a aday
İspanya Bilim, İnovasyon ve Üniversitelerden Sorumlu Devlet Sekreteri Juan Cruz Cigudosa ise ülkede uzay sektörünün 2022-2025 döneminde önemli büyüme kaydettiğini, İspanyol uzay şirketlerinin cirosunun yüzde 40 artarak yıllık 1,5 milyar avroya ulaştığını bildirdi.
Uzay sektöründeki istihdamın da aynı dönemde yüzde 52 arttığını aktaran Cigudosa, "İspanya hükümetinin uzaya yönelik taahhüdü devam ediyor. 2026-2030 döneminde Avrupa Uzay Ajansına 1,55 milyar avro katkı sağlayacağız. Bu, 10 yıl önceki yıllık katkımızın üç katına çıktığı anlamına geliyor." diye konuştu.
Cigudosa, İspanya'nın, uzay alanındaki uluslararası işbirliklerini ve yatırımlarını artırdığını belirterek, ülkesinin 2029'da Barselona'da düzenlenecek 80. IAC'ye ev sahipliği yapmak için aday olduğunu, bu adaylığın merkezinde sürdürülebilirlik, iklim direnci ve su konularının bulunduğunu kaydetti.
