ERMENİSTAN TARİHİ YOL AYRIMINDA: Geleneksel yapıya dönüşü savunan muhalefet destek arayışında

Erivan — Muhalefet seçimlere tek listeden girmek yerine ayrı ayrı yarışmayı tercih ediyor - Paşinyan'ın aksine muhalefet adayları ülkedeki daha geleneksel siyasi anlayışı temsil ediyor

Erivan Haberleri — GÖKHAN ÇELİKER - Ermenistan'da 7 Haziran'da yapılacak seçimler öncesinde parçalı bir görünüm sergileyen muhalefet, Başbakan Nikol Paşinyan'ın söylemlerinin aksine daha geleneksel siyasi anlayışı temsil ediyor.

AA'nın Ermenistan seçimlerine yönelik hazırladığı Ermenistan Tarihi Yol Ayrımında başlıklı dosya haberin üçüncü bölümünde, ülkedeki muhalefetin yapısı ve 7 Haziran seçimlerindeki vaatleri ele alındı.

Ermeni ordusunun ve Karabağ'daki ayrılıkçı unsurların 2020 ve 2023'te Azerbaycan karşısında ağır yenilgiler almasının ardından iç ve dış politikada farklı yönelimler benimseyen Paşinyan'ın aksine, muhalefet bloğu daha geleneksel politikaları savunuyor.

Seçimler öncesinde muhalefet dağınık bir görüntü verirken, ittifaklar için uygulanan yüksek seçim barajının da etkisiyle büyük muhalefet grupları seçime tek başına girmeyi tercih ediyor.

7 Haziran'daki seçimlerde Paşinyan'ın karşısında anketlerde en fazla desteğe sahip iki oluşum, iş insanı Samvel Karapetyan'ın liderliğindeki Güçlü Ermenistan hareketi ile 1998-2008 yıllarında cumhurbaşkanlığı yapan Robert Koçaryan'ın liderliğindeki Ermenistan İttifakı olarak öne çıkıyor.

- Milyarder Karapetyan ve Güçlü Ermenistan

Rusya, Ermenistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) vatandaşlığı bulunan milyarder iş insanı Samvel Karapetyan'ın liderliğindeki Güçlü Ermenistan hareketi, anketlerde Paşinyan'ın ardından ikinci sırada yer alıyor.

Rusya'da önemli yatırımları ve 4 milyar doların üzerinde serveti bulunan Karapetyan, Ermenistan'ın elektrik şebekesinde de önemli pay sahibi.

İktidarı ele geçirmeye çağrı, vergi kaçakçılığı ve kara para aklama gibi suçlamalarla yargılanan ve halen ev hapsinde bulunan Karapetyan, birden fazla ülke vatandaşlığı taşıması nedeniyle anayasa gereği hükümette görev alamıyor.

Karapetyan cephesi, seçimlerden sonra anayasa değişikliğiyle bu engelin aşılabileceğini savunurken, seçim listesinde Karapetyan'ın yerine ön sıralarda yeğeni Narek Karapetyan bulunuyor.

Bazı uzmanlar, Rusya ile ilişkiler açısından Karapetyan'ın Ermenistan'daki siyasi modelini, Gürcistan'da iktidarda bulunan Gürcü Rüyası hareketine benzetiyor.

Bu yorumlarda, Rusya'nın Karapetyan'a yönelik beklentileri, Gürcü milyarder Bidzina İvanişvili'nin yıllar önce Rusya'dan Gürcistan'a dönerek ülke siyasetinde etkili bir figür haline gelmesine benzetiliyor.

Samvel Karapetyan popülist söylemleriyle dikkat çekerken, oğlu Sargis Karapetyan da ülkedeki demografik sorunların çözümü için Seks Bakanlığı kurulmasını öneriyor.

Karapetyan, Ermeni Apostolik Kilisesi ile Paşinyan yönetimi arasındaki gerilimde kilisenin yanında yer alırken, seçimlerin kazanılması halinde kapsamlı ekonomik reformlar, iş dünyasına daha fazla imkan ve istihdamın artırılması vaatlerinde bulunuyor.

Paşinyan'ı Bakü'ye fazla taviz vermekle suçlayan Karapetyan, ülke güvenliğinin güçlendirilmesi, milli kurumların korunması, kiliseye daha fazla önem verilmesi ve Moskova ile ilişkilerin geliştirilmesi gerektiğini savunuyor.

- Koçaryan, ülke yönetiminde deneyimli kadrolara dönüş istiyor

Ermenistan'ın ikinci Cumhurbaşkanı olan ve 1998-2008 yıllarında görev yapan Robert Koçaryan, Ermenistan siyasetinde Karabağ klanı olarak adlandırılan ve şahin politikalarıyla bilinen çevrelerin önde gelen isimlerinden biri olarak görülüyor.

Cumhurbaşkanlığı döneminde Karabağ meselesi ve Türkiye ile ilişkiler gibi birçok konuda adım atmaktan kaçınan Koçaryan, dış politikada Rusya'ya yakın söylemleriyle öne çıkıyor.

Koçaryan, Paşinyan hükümetini Azerbaycan ve Türkiye karşısında ülkeyi zayıflatmakla suçlarken, ABD'nin bölgede belirleyici bir rol oynamadığı görüşünü dile getiriyor.

Moskova'yı Güney Kafkasya'nın dengeleyici gücü olarak nitelendiren Koçaryan, Erivan'ın Avrupa Birliği (AB) süreci ile Avrasya Ekonomik Birliği üyeliğini aynı anda sürdüremeyeceğini, bunun Rusya ile ilişkileri daha da bozacağını savunuyor.

Ülke yönetiminde deneyimli kadrolara yeniden görev verilmesi, ulusal güvenliğin önceliklendirilmesi ve Moskova ile yakın stratejik koordinasyon Koçaryan'ın temel vaatleri arasında yer alıyor.

Ermenistan seçimlerine çok sayıda muhalif grup katılacak olsa da anketler, Karapetyan ve Koçaryan dışındaki oluşumlara verilen desteğin oldukça sınırlı olduğunu gösteriyor.

Ülkenin en zengin iş insanlarından Gagik Tsarukyan tarafından kurulan Müreffeh Ermenistan Partisi ile eski Erivan Belediye Başkanı ve komedyen Hayk Marutyan'ın Yeni Güç Partisi gibi oluşumların parlamentoya girebilmek için gerekli desteği bulmalarının zor olduğu değerlendiriliyor.

- Muhalefet seçime ittifak yapmadan gidiyor

Ermenistan'da milletvekilleri nispi temsil sistemiyle seçiliyor. Seçime tek başına katılan partiler için yüzde 4, üç veya daha az partiden oluşan ittifaklar için yüzde 8, dört veya daha fazla partiden oluşan ittifaklar için ise yüzde 10 seçim barajı uygulanıyor.

101 sandalyeli parlamentoda hükümet kurabilmek için en az 51 milletvekilinin desteği gerekiyor.

Paşinyan'ın ülkeyi olası bir anayasa değişikliği referandumuna götürebilmesi için ise parlamentoda en az üçte iki çoğunluğu sağlaması gerekiyor.

Öte yandan seçimlerde hiçbir parti veya ittifak hükümet kuracak çoğunluğu elde edemez ve hükümet kurulamazsa, en fazla oy alan iki siyasi oluşum arasında ikinci tur seçim yapılabiliyor.

Parlamentoda etnik azınlıklar için ayrılmış sınırlı sayıda koltuk da bulunuyor.

Ermenistan'daki son anketler Paşinyan'ın açık ara önde olduğuna işaret ederken, anayasa değişikliği için gerekli çoğunluğu sağlayıp sağlayamayacağı belirsizliğini koruyor.

ABD merkezli Uluslararası Cumhuriyetçi Enstitüsünün (IRI) yaklaşık 1500 kişiyle gerçekleştirdiği mayıs ayı anketine göre, halkın yaklaşık yüzde 80'inin 7 Haziran'da sandık başına gitmeyi planladığı görülüyor.

Kararsız seçmenlerin oylarının dağıtılmadığı ankette, katılımcıların yüzde 32'si Paşinyan'ın Sivil Sözleşme Partisine oy vereceğini belirtirken, Karapetyan'ın liderliğindeki Güçlü Ermenistan hareketi yüzde 6 ile ikinci, Koçaryan liderliğindeki Ermenistan İttifakı ise yüzde 3 ile üçüncü sırada yer alıyor.