Güney Kıbrıs Rum Yönetimi, askeri anlaşmalarla bölgesel aktör olmayı hayal ediyor
Lefkoşa — Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Doğu Akdeniz'de bölgesel aktör olma iddiasıyla çok sayıda ülkeyle askeri işbirliğine giderken, özellikle İsrail, Fransa ve Hindistan ile son dönemde yaptığı anlaşmalarla eleştirilerin de hedefi haline geliyor.
Lefkoşa Haberleri — Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY), Doğu Akdeniz'de bölgesel aktör olma iddiasıyla çok sayıda ülkeyle askeri işbirliğine giderken, özellikle İsrail, Fransa ve Hindistan ile son dönemde yaptığı anlaşmalarla eleştirilerin de hedefi haline geliyor.
GKRY, son 15 yılda ABD, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Çekya, Ermenistan, Fransa, Hindistan, Ürdün, Mısır ve Yunanistan ile çeşitli askeri ittifak, işbirliği, askeri teknoloji transferi ile deniz ve hava üslerinin kullandırılması gibi konularda anlaşma, protokol veya yol haritası zaptı imzaladı.
GKRY Lideri Nikos Hristodulidis, kendi döneminde yapılan askeri anlaşmaların temel gerekçesini, Güney Kıbrıs'ın güçlendirilmesi, enerji güvenliği ve bölgesel aktör olma hedefleriyle açıklıyor.
- İsrail ile üst üste anlaşmalar yapıldı
GKRY'nin İsrail ile Şubat 2016'da imzaladığı Kuvvetlerin Statüsü Anlaşması'nın (SOFA) içeriği kamuoyuyla paylaşılmadı.
Ana muhalefet aşırı solcu Emekçi Halkın İlerici Partisi (AKEL) anlaşmaya tepki göstererek, hükümeti anlaşma maddeleri ve içeriği konusunda Temsilciler Meclisine bilgi vermeye çağırdı.
Rum basınında çıkan haberlerde, GKRY'nin SOFA Anlaşması'yla İsrail'in Güney Kıbrıs'taki üs ve askeri tesisleri kullanabilmesine imkan tanıdığı ileri sürülüyor.
GKRY, 2017 ve 2024 yıllarında da İsrail ile savunma işbirliği anlaşmaları imzaladı.
Yunanistan'ın da dahil olduğu bu anlaşmaların bir kısmında, askeri teknoloji transferi, eğitim, ortak tatbikat ve Rum Milli Muhafız Ordusu'na silah satışına dair maddelerin bulunduğu bildiriliyor.
İsrail ile son 2 yılda askeri işbirliğini artıran GKRY, bu süreçte imzalanan protokol ve anlaşmalarla, iki tarafın ortak hava-deniz tatbikatları yapmasını, eğitim, çalışma grupları ve stratejik diyalogun geliştirilmesini hedefliyor.
Yunanistan'ın TaNea gazetesi de GKRY'nin, İsrail ve Yunanistan'la birlikte hızlı müdahale gücü adı altında ortak bir tugay kurma programı üzerinde çalıştığı bilgisini sayfalarına taşıdı.
- Fransız askerinin Güney Kıbrıs'a konuşlandırılması planlanıyor
ABD ve İsrail'in İran'a saldırısı sonrası GKRY'deki egemen İngiliz üssü Akrotiri'ye (Ağrotur) insansız hava aracı (İHA) çarpmasının ardından Rum lider Hristodulidis'in Avrupa ülkelerinden yardım çağrısına ilk yanıt veren ülkelerden birisi de Fransa oldu.
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un 23 Nisan'da GKRY'ye ziyaretinde masaya yatırılan SOFA anlaşması, Paris ile Lefkoşa arasında imzalandı. Anlaşma, Fransız askerinin çeşitli koşullarda GKRY'de konuşlanmasının yolunu açtı.
İki tarafın savunma bakanlarının imzaladığı anlaşma, Fransa'ya GKRY'deki üsleri ve askeri altyapıyı da kullanma imkanı tanıyor.
Anlaşmanın ayrıca Fransa ile GKRY arasında askeri teknoloji paylaşımı, ortak tatbikatlar ve stratejik diyalog konularını içerdiği bildiriliyor.
Rum basınında, GKRY'nin Fransız askerinin Güney Kıbrıs'ta konuşlanmasını sağlamak üzere 2020'den itibaren çeşitli zamanlarda Mari'deki (Tatlısu) liman bölgesini Paris'e teklif ettiği defalarca yer bulmuştu.
Rum yönetimi ile Fransa arasında imzalanan SOFA, 1960 Garanti Anlaşması'nın açık bir ihlali olarak değerlendiriliyor.
Garantör devletlerin (Türkiye, Yunanistan ve İngiltere) onayı olmadan Kıbrıs'a daimi yabancı askeri varlık yerleştirilmesinin adada hukuki ve siyasi statüyü hedef aldığı ifade ediliyor.
- Hint savaş gemilerine Rum limanları açıldı
Hindistan Başbakanı Narendra Modi'nin geçen yıl GKRY ziyareti sırasında Hristodulidis ile imzaladığı Ortak İşbirliği Deklarasyonunun Güvenlik, Savunma ve Kriz Yönetimi adlı 5. maddesiyle Rum limanları Hint savaş gemilerine açıldı.
Anlaşma kapsamında Hindistan Donanması'na ait INS Trikand savaş gemisi, Rumlarla ortak deniz tatbikatı kapsamında Limasol Limanı'nı geçen yıl eylül ayında ziyaret etti.
GKRY ile Hindistan arasında 2022 yılında Savunma ve Askeri İşbirliği Mutabakat Zaptı imzalanırken, bu yıl imzalanan İkili Savunma İşbirliği Programının taraflar arasında askeri değişimler, ortak komite toplantıları ve eğitim faaliyetlerini kurumsal bir yapıya kavuşturmasının hedeflendiği bildiriliyor.
Hristodulidis'in geçen ay yaptığı Hindistan ziyaretinde, Başbakan Narendra Modi ile imzaladığı Savunma İşbirliği Yol Haritası'nın da Lefkoşa ile Yeni Delhi arasında 2026-2031 yıllarında savunma sanayi işbirliği, teknoloji transferi, askeri eğitim, kapasite geliştirme ve stratejik koordinasyonu kapsadığı kaydedildi.
Hindistan basınına göre GKRY, ayrıca Yeni Delhi'den çeşitli silah alım programlarını harekete geçirmek istiyor.
- Askeri anlaşmalara basın ve muhalefetten tepkiler
GKRY'de yayın yapan Alithia gazetesi, yayımladığı bir makalede Hristodulidis döneminde artan askeri anlaşmaları eleştirerek, hükümetin savunma ve caydırıcılık söylemleriyle Kıbrıs'ta siyasi çözüm arayışlarını ikinci plana ittiğini savundu.
Makalede, Hristodulidis'in GKRY'nin Türkiye'ye karşı askeri bir denge kurma arzusunun gerçekçi olmadığı vurgulanarak, savunma ve askeri konuların Kıbrıs'taki iki toplum arasındaki ayrılığı derinleştirdiğine ve siyasi çözümü geri plana ittiğine işaret edildi.
Aynı gazetenin bir başka analiz yazısında ise Fransa ile imzalanan SOFA'nın, Güney Kıbrıs'a bir koruma kalkanı sağlamayacağı, en fazla Paris'in diplomatik desteğiyle sınırlı kalacağı vurgulandı.
Politis gazetesinde Kıbrıs, üçlü görüşmeler sırasında İsrail'in Türkiye hakkındaki açıklamalarının ardından huzursuz başlığıyla 30 Aralık 2025'te yayımlanan haberde, İsrail ile Türkiye arasında artan gerilimler ortamında, Netanyahu hükümetinin GKRY ve Yunanistan'ı da işin içine dahil etmeye çalıştığına işaret edildi.
Haberde, GKRY, Yunanistan ve İsrail arasındaki üçlü anlaşmalarda, Tel Aviv'in anlaşmaları kendi siyasi, diplomatik ve jeostratejik çıkarlarını önceleyerek istismar ediyor gibi görünmesinin yarattığı huzursuzluk dile getirilerek, anlaşmaları İsrail'in GKRY ve Yunanistan'a dikte ediyormuş görüntüsünün kamu diplomasisi açısından olumsuz olduğu vurgulandı.
GKRY'nin İsrail ile askeri anlaşma ve işbirliklerine ana muhalefet AKEL oldukça sert açıklamalarla tepki gösteriyor.
AKEL, hükümeti, İsrail ile işbirliğinin Kıbrıs'ın Tel Aviv'in askeri plan ve entrikalarına dahil olması anlamına geldiği ve bölgesel bloklar arasındaki tehlikeli rekabet sürecine katılmama konusunda uyardı.
AKEL Genel Sekreteri (Genel Başkanı) Stefanos Stefanou, basına verdiği bir mülakatta, İsrail'in Kıbrıs'ı Türkiye'ye karşı koruyacağı fikrinin tehlikeli bir illüzyondan ibaret olduğunu belirterek, Kıbrıs için en büyük güvence çözümdür. ifadelerini kullandı.
AKEL'den yapılan bir başka açıklamada ise Hristodulidis'in İsrail ile askeri-siyasi işbirliğini derinleştirerek (ortak tatbikatlar, savunma planları, lojistik destek, olası hızlı müdahale gücü) tehlikeli bir yol izlediği vurgulandı.
Stefanou, açıklamalarında, İsrail'deki Binyamin Netanyahu hükümetinin Gazze'deki savaş ve soykırım suçlarını örtbas etmek için GKRY hükümetini kullandığını kaydediyor.