İBB Meclisinde İETT faaliyet raporu kabul edildi
İstanbul — AK Partili Meclis Üyesi Eyüp Uyanık: - İETT'nin borç tablosundaki devasa artışı rakamlarla ifade etmek gerekirse, 2019'da 725 milyon lira, 2021'de 3,9 milyar lira, 2023'te 12,3 milyar lira, 2025'te yaklaşık 33 milyar lira. 2025 yılı gelir bütçesi yaklaşık 31 milyar lira olan bir kurumun borcu, 33 milyar liraya ulaşmıştır. Bu tablo, İETT'nin mali olarak iflas ettiğinin resmidir - 2019'dan bu yana özel halk otobüslerinin yüzü hiç gülmedi. Bu sistemin içinde hep kaybeden, her gün biraz daha yok sayılan taraf özel halk otobüsü esnafı oldu ve bu durumun bedelini doğrudan vatandaş ödedi
İstanbul Haberleri — İstanbul Büyükşehir Belediye (İBB) Meclisinde, İETT'nin 2025 yılı faaliyet raporu 83 ret oyuna karşılık 133 oyla kabul edildi.
İBB Meclisi nisan ayı toplantılarının ikinci oturumu, İBB Başkan Vekili Nuri Aslan başkanlığında Saraçhane'deki belediye binasında yapıldı.
İETT Genel Müdür Yardımcısı İrfan Demet'in 2025 yılı İETT faaliyet raporunu sunmasının ardından, Mecliste grubu bulunan siyasi partiler raporla ilgili görüşlerini açıkladı.
AK Partili Meclis Üyesi Eyüp Uyanık, İETT bütçesinin gelirler başlığı incelendiğinde, 2019'dan bu yana karşılarına çıkan tablonun oldukça endişe verici olduğunu söyledi.
İdeal bir yönetimde toplu ulaşımın sürdürülebilirliği için Teşebbüs ve Mülkiyet Gelirlerinin ana yükü taşıması, sübvansiyonların ise makul bir düzeyde kalmasının beklendiğini belirten Uyanık, şunları kaydetti:
Ancak veriler, İETT'nin kendi yaptığı gelirler ile sübvansiyonlar arasındaki oranın tersine döndüğünü göstermektedir. 2020'de planlanan yüzde 10,2, gerçekleşen yüzde 36,64. 2022'de planlanan yüzde 58, gerçekleşen yüzde 55,5. 2024'te planlanan yüzde 34, gerçekleşen yüzde 57,66. 2025'te planlanan bütçeye rağmen gerçekleşme oranı yüzde 66 seviyesinde kalmıştır. Gelir bütçesi 46,4 milyar lira olarak öngörülmüşken, ancak 31,3 milyar lira tahsil edilebilmiştir, 9 milyar TL'ye yakın devasa bir gider fazlasıyla kapatılmıştır. 12,6 milyar TL tutarındaki borç ödenmeyerek bütçe emanetine alınmıştır. diye konuştu.
Uyanık, 2019'da bütçe açığı yüzde 7 iken, 2025'te bu oran neden yüzde 29'a çıkmıştır? sorusunu yönelterek, Murakıp raporunun 134. sayfasında '2026 yılı bütçesi ertelenen projeleri hayata geçirmek için hazırlandı.' diyor. Bu ne demektir? Bu, 'Biz 2025 yılında projeleri durdurduk, İstanbul'u kaderine terk ettik' demektir. 40 milyar liralık devasa İETT bütçesini nereye harcadınız da projeleri 2026'ya ertelediniz? Bu paralar hizmete gitmediyse nereye gitti? ifadelerini kullandı.
Gider cetveline bakıldığında filo yenilemeye ayrılan payın yok denecek kadar az olduğunu belirten Uyanık, 2013-2018 yılları arasında 2 bin 250 yeni araçla dünyanın en genç filolarından, 5 yaş ortalamasına sahip olan İETT'nin bugün yaşlanmaya terk edildiğini kaydetti.
Uyanık, yatırımsızlığın sadece araçlarda değil, altyapıda da kendini gösterdiğini öne sürerek, 15 yeni garaj sözü verildi. Bugün geldiğimiz noktada ortada sadece sembolik 1, 2 yatırım var. dedi.
- Gelir bütçesi yaklaşık 31 milyar lira olan kurumun borcu 33 milyar liraya ulaşmıştır
Şuan ki İETT yönetiminin ulaşımı kendi gündemine hiçbir zaman almadığını dile getiren Uyanık, ulaşımın gündemde olmadığının ispatının sokaktaki tablo olduğunu dile getirdi.
Uyanık, kurumun sırtındaki asıl kamburun borçlanma olduğunu vurgulayarak, şunları kaydetti:
İETT'nin borç tablosundaki devasa artışı rakamlarla ifade etmek gerekirse, 2019'da 725 milyon lira, 2021'de 3,9 milyar lira, 2023'te 12,3 milyar lira, 2025'te yaklaşık 33 milyar lira. 2025 yılı gelir bütçesi yaklaşık 31 milyar lira olan bir kurumun borcu 33 milyar liraya ulaşmıştır. Bu tablo, İETT'nin mali olarak iflas ettiğinin resmidir. Bugün ulaşım ücretleri katlandı, metrobüs hala aynı yoğunlukta, yeni hatlar, yeni sistemler ortada yok, vatandaşımız durakta 45 dakika otobüs beklemek zorunda kalıyor.
Yine aynı faaliyet raporunda yer alan performans sonuçları incelendiğinde, toplam 74 performans göstergesinin 26'sının çok zayıf gerçekleştiğinin görüldüğünü kaydeden Uyanık, Daha da önemlisi, doğrudan yolcu konforu ve hizmet kalitesiyle ilgili bazı temel hedeflerde fiilen başarısızlık ortaya çıkmıştır. 300 adet yeni kapalı durak alımı hedefi, 555 adet yeni araç alımı hedefi, CNG dolum istasyonu revizyonu ve yenilenmesi hedefi gerçekleşmemiştir. ifadelerini kullandı.
Uyanık, 2019'da 14 bin olan personelin bugün 22 bin 500'e çıktığını, otobüs sayısı ile hat sayısının artmadığını ama personel sayısının roket gibi fırladığını kaydetti.
Eyüp Uyanık, 2015'te 0,46 milyar dolar olan personel giderinin, bugün 1,68 milyar dolar olduğunu ifade etti.
- 2019'dan bu yana özel halk otobüslerinin yüzü hiç gülmedi
Özel halk otobüsü esnafının, desteklemek yerine adeta sistemin dışında bırakıldığını belirten Uyanık, esnafa hak ettikleri ödemelerin zamanında yapılmadığını söyledi.
Uyanık, insanların alacaklarıyla aracını yenilemeyi planladığını aktararak, şöyle konuştu:
Siz bu süreci belirsizliğe sürüklediniz, esnafı kendi haline terk ettiniz. Yatırım yapamayan bir esnaf, yenilenemeyen bir filo, her geçen gün artan arızalar. Esnaf bankaya, sanayiye borçlu, personeline karşı mahcup. Bu şartlarda bu sistem nasıl ayakta kalacak? 2019'dan bu yana özel halk otobüslerinin yüzü hiç gülmedi. Bu sistemin içinde hep kaybeden, her gün biraz daha yok sayılan taraf özel halk otobüsü esnafı oldu ve bu durumun bedelini doğrudan vatandaş ödedi. Çünkü bu anlayış üreteni değil, yönetenin hatasını koruyan bir anlayıştır. 2019'dan 2026 yılına kadar ödemeler hiçbir zaman günü gününe ve zamanında yapılmadı. diye konuştu.
Özel halk otobüsü esnafının defalarca belediye önüne geldiğini, basın açıklamaları yaptığını ifade eden Uyanık, şöyle devam etti:
Ama duyulmadı, çünkü bu yönetim duymak istemeyeni oynadı. Çünkü burada yok sayılan sadece bir sektör değildir, yılların emeğidir, alın teridir, sermayedir, birikimdir, aynı zamanda bu hizmete her gün ihtiyaç duyan milyonlarca İstanbullunun hakkıdır. Üstelik özel halk otobüsleri bu işi belediye araçlarına, yani İETT'ye göre çok daha uygun maliyetle yapmaktadır. Bugün İETT'nin 4 liraya mal ettiği hizmeti özel halk otobüsleri 1 liraya mal etmektedir. Yani kamu adına daha ekonomik, daha verimli bir hizmet üreten bu esnafı desteklemek gerekirken, maalesef ödüllendirmek yerine cezalandıran bir anlayışla karşı karşıyayız. Bunun sonucu olarak hizmet kalitesi düşmekte, vatandaş mağdur olmaktadır.
- Uygun maliyetle hizmet üreten bu sistemi cezalandırmayı bırakın
Uyanık, kendi dönemlerinde başlatılan kaliteyi artıran, yatırım yapan, yeni araç alan işletmecilere verilen performans sisteminin kaldırıldığını vurgulayarak, sözlerini şöyle sürdürdü:
Bu ne demek biliyor musunuz? Çalışanın değil, çalışmayanın ödüllendirildiği bir düzen demektir. Bu yaklaşım sadece esnafı cezalandırmaz, İstanbul'un ulaşım kalitesini de çökertir, vatandaşı doğrudan mağdur eder. Belediyenin bütçesi büyürken, yükü taşıyan esnafın payını büyütmüyorsanız, artan maliyetlere rağmen aynı dar kalıba mahkum ediyorsanız, bunun sonucunda kaybeden hem esnaf olur hem de hizmet bekleyen vatandaş olur. Hatta 2025 yılında, İBB yeterli yatırım yapamazken, bu esnaf eşinin bileziğini satmış, dairesini satmış, risk almış ve 500'e yakın yeni otobüsü sisteme kazandırmıştır. Peki neden? Bu şehre hizmet etmek için, vatandaş mağdur olmasın diye. Ama siz ne yaptınız? Bu fedakarlığı görmezden geldiniz. Onun için buradan açık ve net söylüyoruz, taşımacı esnafın üzerinden elinizi çekin, bu yükü daha fazla bu insanların sırtına yıkmayın. Uygun maliyetle hizmet üreten bu sistemi cezalandırmayı bırakın. Bu insanlar bu şehre hizmet ediyor.
Mecliste konuşmaların ardından yapılan oylamada, İETT'nin 2025 yılı faaliyet raporu 83 ret oyuna karşılık 133 oyla kabul edildi.