ASIRLIK MEKTEPLER - Üsküdar'ın 179 yıllık eğitim çınarı: Burhan Felek Anadolu Lisesi

İstanbul Haberleri : HAMDİ DİNDİREK / GÖKÇE KARAKÖSE - İstanbul'un köklü Eğitim kurumları arasında yer alan ve bugün Burhan Felek Anadolu Lisesi adıyla eğitim veren okul, 1847'de Üsküdar'da Mülkiye Mekteb-i Rüşdiyesi adıyla başlayan 179 yıllık geçmişinde farklı isim ve binalarda eğitim faaliyetlerine devam etti.

İstanbul'da ilk rüştiye teşkilatının kurulduğu tarihte açılan 5 rüştiyeden biri olan okul, Üsküdar'ın merkezindeki Hacı Selim Ağa Mektebi'nde eğitim vermeye başladı.

Üsküdar Rüşdiye Mektebi adını 1852'de alan okul, sonraki yıllarda taşındığı semt ve binalara bağlı olarak farklı isimlerle anıldı. Toptaşı'na taşınan okul, 1867'de bugünkü semtine geçerek Müşirlik Dairesi içerisinde faaliyetlerini sürdürdü.

Önce 1872'de Üsküdar Atik Rüşdiye Mektebi, 1880'de Üsküdar Doğancılar Rüşdiye Mektebi adını alan okul, 1888'den itibaren Üsküdar Merkez Rüşdiyesi olarak eğitim verdi.

İdadiden sultaniyeye uzanan eğitim serüven

Okulun tarihinde 1875 yılı da önemli bir dönüm noktası oldu. Sultan Abdülaziz döneminde, okulun bahçesinde ordunun ve donanmanın subay ihtiyacını karşılamak amacıyla Paşakapısı Askeri Rüşdiyesi açıldı.

Üsküdar İdadisi'ne 1893'te dönüştürülen okul, yükseköğrenime öğrenci hazırlayan idadi statüsünde eğitim vermeye başladı.

İkinci Meşrutiyet'in ardından kentteki bazı idadilerin sultaniye dönüştürülmesiyle 1913'te Üsküdar Mekteb-i Sultanisi adını aldı.

Savaş yıllarında öğrencilerini cephelere uğurladı

Balkan Savaşları sonrasında okul binasının hastane olarak kullanılması üzerine eğitim bir süre Paşalimanı'ndaki bir yalıda sürdürüldü. Savaşın ardından ise okul, Paşakapısı Mülkiye Rüştiyesi binasında faaliyet gösterdi.

Birinci Dünya Savaşı ile Kurtuluş Savaşı yılları, okulun tarihindeki en zor dönemlerden biri oldu.

Seferberlik kapsamında 8 öğretmen ve 43 öğrenci silah altına alınarak cephelere gönderildi. Öğretmenlerden 3'ü ve öğrencilerden 26'sı şehit olurken hayatta kalanların bir bölümü de askerlik nedeniyle eğitimini tamamlayamadı.

Okul, 1917-1922 yılları arasında lise kademesinde öğrenci bulunmaması nedeniyle mezun veremedi.

İşgal dönemindeki yangında binasını kaybetti

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın ardından İstanbul'un İtilaf Devletleri tarafından işgal edilmesiyle Üsküdar'da yabancı askerler konuşlandı.

İngiliz askerlerinin 1918'de çıkardığı yangında çevredeki birçok yapıyla birlikte okulun ahşap binası da tamamen yandı.

Yangının ardından okul, daha sonra Paşakapısı adını alacak Mal Hatun Mektebi'ne ait binaya sığındı. İlk kısmın geçici olarak dağıtıldığı bu dönemin ardından okulun adı 1923'te Üsküdar Erkek Lisesi oldu.

Ortaokuldan yeniden liseye

Üsküdar 1. Ortaokulu'na 1924'te dönüştürülen okulda, dönemin müdürü Mehmet Emin Bey'in girişimleri ve öğretmenlerin bir yıl boyunca ücretsiz çalışması sayesinde lise eğitiminin yeniden başlatılması sağlandı.

Üsküdar Erkek Lisesi adını 1925'te yeniden alan okul, 1929'da öğrenci sayısındaki artış ve binanın yetersiz kalması nedeniyle tekrar ortaokula dönüştürüldü.

Kız öğrencilerin 1931'de kabul edilmesiyle Üsküdar Karma Ortaokulu adını alan eğitim kurumu, 1935'te yapımı tamamlanan bugünkü tarihi binasına taşındı ve yeniden Üsküdar 1. Ortaokulu adını aldı.

Kız öğrenciler için açılan diğer ortaokulun 1938'de kapatılmasıyla kurum yeniden karma ortaokul haline geldi.

Bundan sonra Paşakapısı Ortaokulu adını aldı.

Burhan Felek'in adı okula verildi

Okul bünyesinde 1968-1969 eğitim ve öğretim yılında Üsküdar Akşam Lisesi faaliyete başladı. 1970-1971'de Üsküdar Lisesi olarak yeniden lise statüsüne kavuşan okul, ilk mezunlarını 1973'te verdi.

Okulun adı 1983'te, uzun yıllar İstanbul Gazeteciler Cemiyeti Başkanlığı yapan ve eski mezunları arasında bulunan gazeteci yazar Burhan Felek'in anısına Burhan Felek Lisesi olarak değiştirildi.

2013'te Burhan Felek Ticaret Meslek Lisesi, 2014'te Burhan Felek Çok Programlı Anadolu Lisesi adını alan okul, 2015'te yeniden Anadolu lisesine dönüştürüldü.

Bugün hala Burhan Felek Anadolu Lisesi adıyla eğitim veren okul, tarihi binasının bulunduğu alana inşa edilen modern binada öğrencilerini yükseköğretime hazırlamayı sürdürüyor.

Restorasyon kapsamında boşaltılan tarihi binanın onarımların ardından yeniden faaliyete geçmesi bekleniyor.

Gayet sosyal, aktif bir okuluz

Müdür Yardımcısı Fazıl Yıldırım, AA muhabirine, Burhan Felek Anadolu Lisesi'nin İstanbul'da kurulan ilk liselerden biri olduğunu, 1847'de Üsküdar Rüştiyesi olarak faaliyetlerine başladığını, daha sonra çeşitli adlarla eğitim öğretim sürdüğünü söyledi.

Yıldırım, okulun 2015'te Üsküdar Burhan Felek Anadolu Lisesi adıyla eğitim öğretime devam ettiğini, tarihi binaya ek olarak 2024'te inşa edilen yeni binada eğitimin sürdüğünü dile getirdi.

Okulda yeni eğitim öğretim yılında kaydolacak 9. sınıflarla birlikte toplam 737 öğrencinin ve 46 öğretmenin bulunduğunu aktaran Yıldırım, Gayet sosyal, aktif bir okuluz. Gezi kulübümüz, yurt dışı gezileri yapıyor. Aynı zamanda yurt içinde de geziler yapılıyor. Müzik kulübümüz çalışıyor, koro çalışmalarımız yapılıyor. Diğer okulların düzenlediği girişimcilik kulüp çalışmalarına, Model Birleşmiş Milletler (MUN) çalışmalarına öğrencilerimiz gidiyorlar. diye konuştu.

Yıldırım, okulda tarih kulübünün de yer aldığına değinerek, buradaki faaliyetler kapsamında İstanbul'daki tarihi ve turistik yerler ile kütüphanelerin gezildiğini anlattı.

Kültür edebiyat kulübünde yapılan etkinlikleri sıralayan Yıldırım Edebiyat öğretmenlerimiz yazarlarımızı getiriyorlar, kitap okumaları yapıyorlar. Aynı şekilde Spor kulübümüz il içindeki ve il dışındaki yarışmalara öğrencilerimizi katıyorlar. Yani İstanbul'u dolu dolu yaşıyoruz. ifadelerini kullandı.

Okulda başlatılan dijital arşiv çalışması

Yıldırım, okuldaki köklü ve geniş arşivin dijitale taşındığına değinerek, şunları kaydetti:

İki öğretmen arkadaşımız İl Milli Eğitim Müdürlüğünün görevlendirmesiyle arşivlerimizi dijitale aktarıyor. Orada arşiv belgelerini gördüm. Çok eski, atalarımız diyebileceğimiz büyüklerimizin hangi dersleri okuduklarını, Osmanlı Türkçesiyle yazılmış bazı dersleri gördüm. Bu beni çok mutlu kıldı. Geçmişlerimizle hemhal olmak, onların nelerle uğraştığını, ne gibi eğitim öğretim faaliyetlerinde bulunduklarını görmek benim için heyecan verici bir gelişmeydi. Böyle bir tarihi okulda çalışmak benim için de gurur verici. Bir kurum kültürü oluşmuş. Gelen velilerimiz 'Biliyoruz.' diyor. Üsküdar'da büyüklerimizden lise okuyanların belki 5'te 3'ü bu okulda okumuş. Geçmişe vakıflar, tarihe vakıflar. Kurum kültürünün getirdiği şeyle de mutlu bir şekilde çalışıyoruz.