Avrupa ve Türkiye iki farklı yaz yaşadı

Dünya Haberleri : YEŞİM YÜKSEL - İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mikdat Kadıoğlu, yaz aylarında İngiltere'nin kuzeybatısına yerleşen inatçı bir yüksek basınç nedeniyle Batı Avrupa'nın normalden 3-5 derece fazla ısınırken Türkiye'de sıcaklıkların mevsim normalleri civarında kaldığını ve 2026 yazının bir önceki yaza göre belirgin biçimde serin geçtiğini kaydetti.

Meteoroloji Genel Müdürlüğü (MGM) verilerine göre Türkiye'de ağustos ayı ortalama sıcaklığı 25,7 dereceyle 1991-2020 normallerinin 0,6 derece üzerinde gerçekleşti. 2026 ağustos ayı, son 56 yılın en sıcak 16'ncı ağustosu olarak kayıtlara geçti.

Yazın diğer iki ayı da benzer bir tablo çizdi. Temmuz ayı ortalama sıcaklığı 25,3 dereceyle normallerinin 0,3 derece üzerinde gerçekleşerek en sıcak 19'uncu temmuz, haziran ayı ortalama sıcaklığı ise 22,3 dereceyle normallerinin 0,5 derece üzerinde gerçekleşerek en sıcak 11'inci haziran oldu.

Copernicus İklim değişikliği Servisine göre Ağustos 2026, küresel ölçekte 1991-2020 ortalamasının 0,85 derece, sanayi öncesi dönemin ise 1,65 derece üzerinde gerçekleşerek en sıcak ağustos olmasının yanı sıra Temmuz 2023 ile birlikte kayıtlardaki en sıcak ay olarak tespit edildi. Haziran 2026, ikinci en sıcak haziran, Temmuz 2026 ise ikinci en sıcak temmuz olmuştu. Küresel ölçekte 2026 yaz mevsimi de 2024 ile birlikte kayıtlardaki en sıcak yaz oldu.

Yaz mevsiminde aşırı sıcaklarla mücadele eden Avrupa'nın birçok ülkesinde sıcaklıklar rekor düzeyde seyretti. Batı Avrupa 1991-2020 ortalamasının 2,54 derece üzerinde bir sıcaklıkla 2003'ün rekorunu geride bırakarak en sıcak yaz mevsimini yaşarken, kıta genelinde 2024 ve 2022'nin ardından en sıcak üçüncü yaz mevsimi kaydedildi. Fransa, İngiltere, İrlanda, Hollanda, Belçika, İspanya, Avusturya ve İsviçre, tarihlerindeki en sıcak yazı geçirdi.

ABD'de de Batı Avrupa ile benzer bir tablo yaşandı. Ulusal Okyanus ve Atmosfer İdaresi (NOAA), 2026 yazını ülke tarihinde kaydedilen en sıcak yaz dönemi olarak açıkladı.

Türkiye'de 2026 yazı, en sıcak yazlar sıralamasında 13-15'inci sırada

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Prof. Dr. Kadıoğlu, üç ayın ortalaması alındığında Türkiye'de 2026 yaz mevsiminin ortalama sıcaklığının yaklaşık 24,4 dereceyle 1991-2020 yaz normali olan 24 derecenin 0,4 derece üzerinde gerçekleştiğini söyledi.

Kadıoğlu, şöyle devam etti:

Bu değer, 2026 yazını 1971'den bu yana tutulan 56 yıllık kayıtlarda en sıcak yazlar sıralamasında 13 ile 15'inci sıraya yerleştiriyor. Karşılaştırma için 2024 yazı 26,1 dereceyle son 56 yılın en sıcak yazı, 2025 yazı ise 25,5 dereceyle en sıcak ikinci yazı olarak kayıtlara geçmişti. Diğer bir deyişle, 2026 yazı bir önceki yaza göre yaklaşık 1 derece daha serin geçti. MGM'nin resmi mevsimlik yaz değerlendirmesi yayımlanınca kesin sıralama netleşecek. Yaz serin başladı, sonuna doğru ısındı ama baştan sona cehennem olmadı. Üç ayın hiçbiri ilk 10'a giremedi. Sıcaklıklar mevsim normallerinin biraz üzerinde ama bir önceki yazın çok altında kaldı.

Yaz döneminde gerçek anormalliğin sıcaklığın kendisinde değil, coğrafi dağılımında yaşandığını belirten Kadıoğlu, normal koşullarda yaşanan sıcak bir yaz döneminde Akdeniz havzasının bir bütün olarak ısınması beklenirken, bu kez böyle bir durum yaşanmadığını vurguladı.

Kadıoğlu, Copernicus'a göre, İngiltere'nin kuzeybatısına yerleşen inatçı bir yüksek basınç, Kuzey Afrika kökenli sıcak havayı batıya çekti, kutup kökenli serin havayı doğuya saptırdı ve Batı Avrupa 3-5 derece fazla ısınırken sıcaklıklar Doğu Avrupa ve İskandinavya'da normalin altına indi, Türkiye'de ise mevsim normalleri civarında kaldı. Veriler, dünya genelindeki ortalama sıcaklıklarla kıyaslandığında Türkiye'nin belirgin biçimde daha serin bir yaz mevsimi geçirdiğini gösterdi. Copernicus'un haritalarında Türkiye'nin özellikle doğu kesimleri yaz boyunca normalin hafifçe altında görünüyor. diye konuştu.

El Nino etkisi

Yaz döneminin El Nino'nun doğmaya başladığı bir yaz olduğunu hatırlatan Kadıoğlu, Türkiye için 2025 yaz mevsiminin El Nino'nun henüz olgunlaşmadığı 2026 yazından yaklaşık 1 derece daha sıcak geçtiğini, bunun da Süper El Nino olursa yaz mutlaka daha sıcak olur iddiasını çürüttüğü yorumunu yaptı.

Kadıoğlu, El Nino'nun doğrudan, güçlü ve tekrarlanabilir etkisinin Güney Amerika'nın Pasifik kıyıları, Avustralya, Endonezya, Hint musonu, Afrika'nın güneyi ve ABD'nin güneyi gibi yerlerde olduğunu ve bu çekirdek haritada bulunmayan Türkiye'nin bazı bölgelerinde bazı aylarda istatistiksel El Nino izlerinin görülebildiğine değindi.

Türkiye'de 2026'nın bu dönemine kadar kurak koşulların değil, yağışlı koşulların etkili olduğuna dikkati çeken Kadıoğlu, Yağış azlığı ile kuraklık aynı şey değildir. Meteorolojik, tarımsal ve hidrolojik kuraklık ayrı ayrı değerlendirilir. Asıl haber buradadır ki 66 yılın en yağışlı su yılının sonunda İstanbul ve Ankara barajları ağustosta yüzde 40'lara inmiştir. Tek cümleyle, 66 yılın en yağışlı yılında barajı yarıya düşen bir şehrin sorunu meteoroloji değil, su yönetimidir. değerlendirmesinde bulundu.

Sonbahar dönemi için öngörülerini paylaşan Kadıoğlu, Akdeniz'deki rekor deniz suyu sıcaklıklarının etkisiyle yaz mevsiminin uzayabileceğini, sonbaharın geç ve ılık başlayabileceğini ifade etti.

Copernicus'a göre ağustosta kutup dışı okyanusların yüzey sıcaklığının 21,07 dereceyle bu ay için kayıtlardaki en yüksek değere ulaştığı bilgisini paylaşan Kadıoğlu, rekor deniz yüzeyi sıcaklıklarının Avrupa'nın Atlantik kıyılarında ve Batı Akdeniz'de görüldüğünü aktardı.

Kadıoğlu, sıcak deniz ile soğuk hava girişinin buluşmasıyla Türkiye'de ani kuvvetli sağanak ve sel riskinin yüksek olduğu uyarısında bulundu.

Rekor 2027'de gelebilir

2026'nın dünya genelinde en sıcak ilk 3 yıl arasında olabileceğini dile getiren Kadıoğlu, şu değerlendirmelerde bulundu:

2026'nın en sıcak yıl olma ihtimali gerçek bir ihtimaldir ama garanti değildir. Yılın ilk yarısında 2026 aslında üçüncü sıradaydı, 2024 ve 2025'in gerisindeydi. Değişim temmuz ve ağustosta oldu. Ağustos 2026, sanayi öncesi döneme göre 1,65 dereceyle yılın 1,5 derece eşiğini aşan ilk ayı oldu ve Copernicus'a göre ocak-ağustos ortalamasıyla 2026, 2025'i geçerek 2024'ün hemen ardında ikinci sıraya yükseldi. Rekor olasılığındaki artışın yaklaşık yüzde 84'ü tek başına El Nino tahminindeki değişimden kaynaklanmaktadır. Asıl rekor adayı 2027'dir. Carbon Brief 2027 için 1,71 derece ve yüzde 92 olasılıkla yeni sıcaklık rekoru vermektedir. Dünya Meteoroloji Örgütünün 10 yıllık güncellemesinde 2026 sonundaki El Nino'nun 2027'nin rekor kırma şansını artırdığı belirtilmektedir.