Dünya Haberleri — Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi (BMGK), bu yıl sonunda görev süresi bitecek olan Genel Sekreteri Antonio Guterres'in yerine aday 7 isim için 5. kez değerlendirme için ön yoklama yaptı.
Kapalı toplantı şeklinde yapılan ve “straw poll” denilen resmi olmayan ön oylamada, 15 konsey üyesi, adaylar hakkındaki görüşlerini ortaya koydu.
BMGK Dönem Başkanı Yunanistan’ın BM Daimi Temsilcisi Aglaia Balta, ön oylamadan sonra basına yaptığı açıklamada, "Her aday, sonuçları ilgili aday gösteren üye devletlerin daimi temsilcileri aracılığıyla öğrenecektir. Genel Kurul Başkanı da ön yoklamanın yapıldığı konusunda bilgilendirilecektir." ifadesini kullandı.
Balta, bir sonraki ön yoklamanın ne zaman yapılacağı konusunda ise bilgi vermedi.
Diplomatik kaynaklardan dışarıya sızan ilk bilgilere göre, bugün yapılan oylamada, Kosta Rikalı Rebeca Grynspan 9 "lehte" ve 6 "aleyhte" oyla ön yoklamayı önde bitirdi.
Grynspan’i 6 "lehte", 7 "aleyhte" ve 2 "çekimser" oyla Rafael Grossi takip ederken, Carolyn Rodrigues 5 "lehte", 9 "aleyhte" ve 1 "çekimser" ile 3. sırada yer aldı.
Diğer adaylar Macky Sall 5 "lehte", 10 "aleyhte", Olara Otunnu 3 "lehte", 12 "aleyhte", Maria Fernanda Espinosa 3 "lehte", 9 "aleyhte", 3 "çekimser" ve Ivonne Baki 0 "lehte", 14 "aleyhte" ve 1 "çekimser" oy aldı.
BMGK’daki ön yoklama
BMGK'da gizli yapılan ve resmi olmayan ön yoklamada, her aday için Konsey üyeleri oy pusulasında bulunan “lehte”, “aleyhte” ve “çekimser” seçeneklerinden birini işaretliyor.
Ön oylama, bir sonraki BM Genel Sekreteri olmak için yarışan adaylara verilen desteği ölçmek için kullanılan bir test oylama işlevi görüyor.
Bu oylamalarda, veto yetkisi bulunan daimi 5 üye de aynı pusulayı kullandığı ve seçim gizli yapıldığı için her oy aynı öneme sahip oluyor.
Ancak belli turlardan sonra BMGK “renk kodlu” oy pusulalarını kullanmaya başlıyor. "Kırmızı" oy pusulaları 5 daimi üye için, "beyaz" oy pusulaları seçilmiş 10 üye için kullanılmaya başlanıyor. 5 daimi üyenin adaylar üzerinde veto yetkisi bulunduğundan, "kırmızı" oy alan adayların yarışta şansı azalıyor.
Diplomatik kaynaklar, 16 Ekim’de yapılması planlanan 6. tur ön yoklamanın renk kodlu yapılabileceğini belirtiyor.
Yeni BM Genel Sekreter adaylığı yarışı
31 Aralık'ta görevine veda edecek BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in yerine geçmek için şu an 7 aday yarışıyor.
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Başkanı Rafael Grossi, eski Senegal Cumhurbaşkanı Macky Sall, adaylığı için görevinden izin alan BM Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD) Genel Sekreteri Rebeca Grynspan, 2018-2019 döneminde BM Genel Kurulu Başkanlığı yapan Maria Fernanda Espinosa, Guyana'nın BM Daimi Temsilcisi Carolyn Rodrigues Birkett, 1980'lerde BM Uganda Daimi Temsilciliği görevinde bulunmuş Olara Otunnu ve yarışa en son katılan Ekvatorlu siyasetçi ve diplomat Ivonne Baki BM Genel Sekreterliği için yarışıyor.
15 üyeli BMGK'de yapılacak kapalı oturumlarda, en az 9 "evet" oyu alan ve daimi üyeler ABD, Rusya, Çin, İngiltere ve Fransa'nın vetosuna takılmayan aday, BM Genel Kurulu'nun onayına sunulacak.
BM Şartı, Konsey'in birden fazla isim önermesini açıkça yasaklamasa da uzun süredir devam eden bir uygulama gereği, BMGK'nin bir aday üzerinde anlaşarak Genel Kurul'a önermesi bekleniyor.
BMGK üyelerinin tek aday üzerinde mutabakata varmasının biraz zaman alacağı düşünülürken, yeni genel sekreterin en geç aralıkta belli olması bekleniyor.
193 üyeli Genel Kurul'da çoğunluğun onayını alan aday, 1 Ocak 2027'de BM Genel Sekreteri olarak 5 yıllığına yeni görevine başlayacak.
2016'dan bu yana 2 dönemdir BM Genel Sekreterliği koltuğunda oturan Portekiz vatandaşı Antonio Guterres'in görev süresi 31 Aralık'ta sona eriyor.
