Dünya Haberleri — Çin Dışişleri Bakanı Vang Yi, Filipinler ile son dönemde giderek kötüleşen ilişkileri yeniden sağlıklı ve istikrarlı bir doğrultuya sokmak için, bazı Filipinli siyasetçilerin ilişkileri bozmaya yönelik kötü niyetli müdahalelerine son verilmesi gerektiğini belirtti.
Çin Dışişleri Bakanlığından yapılan açıklamaya göre, Bakan Vang, Filipinli mevkidaşı Theresa Lazaro ile telefonda görüştü.
Çin-Filipinler ilişkilerinin son dönemde kötü niyetli bazı müdahalelerle karşı karşıya olduğunu savunan Vang, küçük bir grup Filipinli politikacının, siyasi önyargı ve kişisel çıkar güdüsüyle Çin'e saldırıp karaladığını, kırmızı çizgilerini aştığını ve ekonomik, ticari ve kültürel ilişkileri siyasileştirerek Filipinler'deki Çin vatandaşlarının ve kurumlarının meşru haklarına ve çıkarlarına zarar verdiğini öne sürdü.
Vang, bu türden eylemlerin irrasyonel ve kabul edilemez olduğu, Filipinler'in uluslararası imajına zarar verdiğine dikkati çekerek, bu kişilerin kontrol altına alınmasını ve Manila yönetiminin Çin ile ilişkiler hakkında akılcı ve bütünleşik bir açıklama yapmasını istediklerini kaydetti.
Filipinler'e "tek Çin" ilkesine uyması ve deniz sorunları konusunda sözleri ile eylemlerinde ihtiyatlı olması uyarısında bulunan Vang, "Çin'in egemenliğini ve toprak bütünlüğünü koruma, ulusal dirilişe ulaşma iradesi sarsılmazdır." ifadesini kullandı.
Görüşmede ilişkilerinin iyileştirilmesi ve gelişmesi konusunda temel mutabakata varan taraflar, diplomatik çabalara zarar verecek iç ve dış müdahale faktörlerinin elimine edilmesi, farklılıkların sorumlu şekilde yönetilerek ortak çıkarların genişletilmesi gerektiğinde hemfikir olduklarını bildirdi.
İki bakan, ayrıca, ülkelerinin bu ay içinde ev sahipliği yapacağı Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ile Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirve toplantılarıyla ilgili de görüş alışverişinde bulundu.
Çin-Filipinler gerilimi
Çin ve Filipinler, son yıllarda, egemenlik ihtilaflarının olduğu Güney Çin Denizi'nde iki ülkenin sahil güvenlik gemilerinin çarpışmalarına kadar varan gerilimler yaşıyor.
Pekin yönetimi, 11 Haziran'da, Çin'in bölgedeki egemenlik taleplerine yönelik eleştirileri nedeniyle, Filipinler Savunma Bakanı Gilberto Teodoro ve ailesine yaptırım uygulayacağını bildirmişti.
Teodoro, 24 Mart'ta Filipinler Silahlı Kuvvetleri'nin Güney Çin Denizi'nden sorumlu Batı Komutanlığının 49'uncu yıl dönümü dolayısıyla yaptığı konuşmada, Çin'in Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik iddialarını ortaya koyduğu, ilk kez 1947'de yayımladığı haritayı hiçbir Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) ülkesinin kabul etmediğini belirterek, "Çünkü bu (harita) doğru düşünen herhangi bir insana satılabilecek en büyük kurgu ve yalan." ifadelerini kullanmıştı.
Filipinli Bakan, haziran ayında Singapur'da düzenlenen uluslararası güvenlik forumu Şangri-La Diyaloğu marjında verdiği bir röportajda, ülkesinin "toprak bakımından ve siyasi olarak Çin'in ciddi tehdidi altında" olduğunu söylemiş, Çin'in Güney Çin Denizi'nde taraflar arasında Davranış Kuralları Mutabakatı oluşturulmasının önündeki en büyük engel olduğunu savunmuştu.
Pekin yönetimi ise Hürmüz Boğazı'ndaki kesintinin yol açtığı tedarik krizini hafifletmek üzere Filipinler'e gübre ve yakıt sağladığına atıfta bulunarak, Teodoro'yu buna rağmen "Çin'e minnet duymadığı" gerekçesiyle eleştirmişti.
Güney Çin Denizi anlaşmazlığı
Güney Çin Denizi, kıyıdaş ülkelerin bağımsızlıklarını kazandığı İkinci Dünya Savaşı sonrasından bu yana bölge ülkeleri arasında egemenlik ihtilaflarının odağında yer alıyor.
Çin, ilk kez 1947'de yayımladığı haritayla Güney Çin Denizi'nin yüzde 80'i üzerinde egemenlik iddiasında bulunurken, yer altı kaynakları açısından zengin bölgede Filipinler, Vietnam, Brunei ve Malezya da hak iddia ediyor.
Çin'in bölgedeki ihtilaflı adalarda üsler inşa etmesine, askeri unsurlarının yanı sıra sivil gemi filolarıyla varlık göstermesine, bölge ülkelerinin yanı sıra ABD karşı çıkıyor.
Hollanda'nın Lahey kentindeki Daimi Tahkim Mahkemesi, 2016'da Filipinler'in başvurusuyla verdiği kararda, Çin'in Güney Çin Denizi'nde tek taraflı egemenlik taleplerinin yasal olmadığına hükmetmişti.
