Filipinler'in güneyinde Moro halkı, bölgede kazandığı özerklik sonrası ilk kez sandık başına gidiyor

Ankara Haberleri : AHMET FURKAN MERCAN - Filipinler'in güneyinde Müslüman Mindanao'da bulunan Bangsamoro Özerk Bölgesi'nde (BARMM) halk, özerklik sonrası ilk kez sandık başına giderek demokratik iradesini kullanacak.

Moro bölgesinde halk, 21 Ocak ve 6 Şubat 2019'daki referandumlarda özerkliğin kazanılması ve Bangsamoro Geçiş Otoritesi (BTA) parlamentosunun açılması sonrası yarın ilk kez sandık başına gidecek ve yeni yönetimi seçimle iş başına getirecek.

Böylelikle özerk yönetimi belirlemek için ilk kez hür ve demokratik iradesini kullanmaya hazırlanan halk, Moro bölgesinde uzun yıllar süren barış sürecinin başarıya ulaşması ve şimdiye kadar birçok kez ertelenen seçimleri gerçekleştirme şansı elde edecek.

Seçimde, BARMM'nin temel yasası olan Bangsamoro Organik Yasası (BOL) uyarınca bölge parlamentosu ilk kez doğrudan halkın tercihiyle belirlenecek. Yeni bölgesel parlamento, geçici görev yapan BTA parlamentosunun da yerini alacak.

80 sandalyeli bölge meclisi

Filipinler İstatistik Kurumunun 2024 verilerine göre Bangsamoro bölgesinde, çoğunluğu Müslüman ve Moro etnik grubundan oluşan yaklaşık 5,5 milyon kişi yaşıyor. Bölgede kayıtlı seçmen sayısı 2,4 milyon.

80 sandalyeli Bangsamoro Parlamentosu dağılımında siyasi partiler nispi temsil esasına dayalı 40 sandalye için yarışacak. Kalan 40 sandalyenin 32'si kırsal kesimdeki seçim bölgelerinden, 8'i ise Moro kökenli olmayan yerli halkların yaşadığı bölgelerden belirlenecek.

Marcos Jr.'dan kararlılık mesajı

Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr., hafta içi seçime yönelik açıklamasında, Manila yönetiminin, usulüne uygun şekilde seçilmiş bir Bangsamoro Parlamentosu oluşturulması konusundaki kararlılığını vurguladı.

Marcos Jr., Eylül ayının ikinci pazartesi günü bu süreci hayata geçirmekte ve nihayetinde BARMM'de usulüne uygun seçilmiş bir parlamentoya sahip olduğumuzu söyleyebilme hayalimize ve hedefimize ulaşmakta kararlıyız. ifadesini kullandı.

Eski BARMM Geçici Başbakanı, Moro İslami Kurtuluş Cephesi (MİKC) lideri ve MİKC'nin kurduğu Birleşik Bangsamoro Adalet Partisi (UBJP) Genel Başkanlığı görevini yürüten Hacı Murat İbrahim, Moro halkının özgür ve hür iradesini sandığa yansıtmasını umduklarını belirtti.

Seçimler, siyasi sürecin nihai aşaması

Hindistan ve Endonezya nezdinde eski Avrupa Birliği (AB) Delegasyonu üyesi ve halihazırda Moro Barış Süreci Üçüncü Taraf İzleme Heyeti (TPMT) Başkanı Alman diplomat Heino Marius, Kasım 2020'de getirildiği TPMT Başkanlığı görevinde Filipinler'in güneyinde barış sürecinin gidişatını denetliyor.

Marius, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Filipinler'in güneyinde barış sürecinin, taraflar arası algı farklılıkları nedeniyle zor zamanlardan geçtiğini ve seçimlerin şimdiye kadar birçok kez ertelendiğini anımsattı.

Seçimlerin demokratik yollarla seçilmiş bir parlamento çatısı altında özerk bir yönetim kurmayı hedeflediğini aktaran Marius, Seçimler, barış anlaşması kapsamındaki siyasi sürecin nihai aşaması. Ortak çıkar, Bangsamoro'daki gençlere müreffeh bir gelecek sunan istikrarlı bir Filipinler. dedi.

Türkiye'nin barışa güçlü bir desteği

İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) ve başta Malezya ile Endonezya olmak üzere bölgesel komşuların yanı sıra Batı dünyasının da bölgedeki barış sürecini yakından takip ettiğini belirten Marius, Türkiye'nin de Filipinler'in güneyindeki barışa güçlü bir destek sergilemesini olumlu karşılıyoruz. diye konuştu.

TPMT olarak tüm siyasi partilere, adaylara ve paydaşlara barışı koruma, demokratik haklara saygı gösterme ve demokratik sürecin bütünlüğünü güvence altına alma çağrısında bulunduklarını dile getiren Marius, şunları kaydetti:

Seçmenler, herhangi bir gözdağı korkusu olmaksızın oylarını özgürce kullanabilmelidir. Seçim sonucunun kabul edilmesi, BARMM'ın gelecekteki yönetiminin meşruiyeti ve barış sürecinin devamı açısından hayati önem taşımakta.

Temel mesele güvenilir ve barışçıl bir ortamın sağlanması

George Mason Üniversitesi Çatışma Analizi ve Çözümü araştırmacısı ve Mindanao bölgesinde yaklaşık 20 yıldır kalkınma uzmanı olarak çalışan Haironesah Marquez Domado da seçimler açısından en önemli konunun meşruiyet olduğunu vurguladı.

Domado, Temel mesele güvenilir ve barışçıl bir ortamın sağlanması. Sonuçların kabullenilmemesi durumunda işin gerçek bir şiddet olayına dönüşebilme ihtimali var. Siyasi dönüşüm sürecinin bir parçası olarak şu an en önemli husus, (tarafların) bölgede çatışma ortamını demokratik zemine taşıyabilmeleri. ifadelerini kullandı.

Barış sürecinin yönünü belirliyoruz

Mindanao State Üniversitesinden Moro tarihi üzerine çalışmalar yürüten Profesör Tirmizy Abdullah da Seçimler, (Devlet Başkanlığı Sarayı) Malacanang dahil tüm paydaşların Bangsamoro barış sürecine olan bağlılığının önemli bir sınavı olacak. Bangsamoro, halkının iradesine saygı duyulduğu bir siyasi alanı hak ediyor. dedi.

Sürecin, yasa yapıcıları seçmekten ziyade barışı seçmek olduğunu söyleyen Abdullah, Sadece liderleri seçmiyoruz, Bangsamoro barış sürecinin yönünü belirliyoruz. Benim için mesaj çok basit. Savaştan yorulduk ve onlarca yıl süren çatışmaların ardından kalıcı bir barış istiyoruz. diye konuştu.