Filistin destekçisi STK'lerden, UCM Başsavcısı Han'a yönelik disiplin sürecinin siyasallaştığı uyarısı

Hollanda Haberleri — Aralarında Filistinli ve uluslararası sivil toplum kuruluşları ile akademisyenlerin de bulunduğu 140'dan fazla kişi ve kurum, Uluslararası Ceza Mahkemesi (UCM) Başsavcısı Kerim Han hakkında yürütülen disiplin sürecinin adil yargılanma ilkelerini ihlal ettiğini ve Mahkeme'nin bağımsızlığını siyasi baskılara açık hale getirdiğini öne sürerek Birleşmiş Milletler (BM) özel raportörlerine acil çağrıda bulundu.

Filistin Sivil Toplum Kuruluşları Ağı (PNGO) ve Filistin İnsan Hakları Örgütleri Konseyi (PHROC) öncülüğünde kaleme alınan çağrı mektubu, İşgal Altındaki Filistin Topraklarında İnsan Hakları Durumu Özel Raportörü Francesca Albanese, Yargıç ve Avukatların Bağımsızlığı Özel Raportörü Margaret Satterthwaite'in de aralarında bulunduğu çok sayıda özel raportöre 21 Temmuz'da iletildi.

Aralarında Filistinli ve uluslararası sivil toplum kuruluşları ile akademisyenlerin de bulunduğu 140'dan fazla kişi ve kurumun imzaladığı mektupta, UCM Taraf Devletler Meclisi (ASP) Bürosunun Han hakkındaki disiplin sürecinin siyasi bir referanduma dönüştürüldüğü savunuldu.

İmzacıların Han hakkındaki iddiaların doğruluğu ya da yanlışlığı konusunda taraf olmadığı belirtilen mektupta, disiplin sürecindeki hak ihlallerinin Mahkeme'yi hukukun üstünlüğü ilkesinden ciddi sapmalara açık hale getirdiği vurgulandı.

Mektupta, Mayıs 2024'te UCM'nin Bağımsız Denetim Mekanizmasının (IOM) Han'a yönelik cinsel taciz iddialarından haberdar edilmesiyle başlayan süreçte, Roma Statüsü'nün 112. maddesi kapsamındaki şikayet mekanizmasının terk edilmesi ve statüde dayanağı bulunmayan bir düzenlemeyle BM İç Denetim Hizmetleri Ofisine (OIOS) devredilmesi eleştirildi.

OIOS'un disiplin soruşturmalarında makul şüphenin ötesinde kanıt standardı yerine daha düşük bir eşik olan açık ve ikna edici kanıt standardını uyguladığına, oysa UCM'nin bağlı olduğu Uluslararası Çalışma Örgütü İdari Mahkemesinin (ILOAT) daha yüksek bir kanıt standardı aradığına vurgu yapılan mektupta, Aralık 2025'te UCM'deki yetkililerin soruşturulması ve görevden alınmasına ilişkin usul kurallarında değişikliğe gidildiği hatırlatıldı.

Bağımsız yargıçlar, Han aleyhindeki kanıtları yetersiz buldu

Mektupta, OIOS raporunu hukuki açıdan değerlendirmek üzere, eski Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi yargıcı ve Belçika Danıştayı Yargıcı Paul Lemmens, eski Jamaika İstinaf Mahkemesi Başkanı Seymour Panton ve Güney Afrika Anayasa Mahkemesi Yargıcı Leona Theron'dan oluşan bağımsız bir yargıçlar panelinin üç ay süren çalışma sonucunda hazırladığı raporda, Kerim Han'ın görevi kötüye kullanma veya ciddi suistimal oluşturduğuna dair yeterli kanıt bulunmadığını oybirliğiyle tespit ettiği belirtildi.

Mektupta, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun 13 Temmuz'da UCM'ye karşı kapsamlı bir kampanya başlattığını açıkladığına, Han'ın İsrail'in Başbakanı Binyamin Netanyahu ile eski Savunma Bakanı Yoav Gallant için tutuklama talebinde bulunması nedeniyle ABD'nin 14203 sayılı kararnamesi kapsamında yaptırım uyguladığına ve hem Han'ın hem de selefi Fatou Bensouda'nın İsrail'den tehdit aldıklarını bildirdiklerine dikkati çekilirken, Başsavcının görevden alınması durumunda bunun İsrail ve müttefiklerince istismar edilme riskini gözler önüne serdiği savunuldu.

ASP'nin bugün, 24 Temmuz'da disiplin sürecine ilişkin oylama yapacağı hatırlatılan mektupta, alınacak kararın bağımsız Başsavcı kavramının anlamını şekillendireceği vurgulandı.

Mektupta, BM özel raportörlerinden, UCM'nin ve Başsavcılığın bağımsızlığının korunması, devletlerin soykırımı önleme ve Cenevre Sözleşmeleri'ne uyma yükümlülüklerinin hatırlatılması, İsrail'in işgal politikalarına ilişkin Uluslararası Adalet Divanı (UAD) danışma görüşü doğrultusunda Filistin halkının kendi kaderini tayin hakkının desteklenmesi ve uluslararası adalet süreçlerinin siyasallaşmadan korunması talep edildi.

Kerim Han hakkındaki iddialar

UCM Başsavcısı Kerim Han, Mayıs 2024'te İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu ve eski Savunma Bakanı Yoav Gallant için tutuklama emri talebinde bulunduktan sonra kendisine yönelik cinsel taciz iddialarının ortaya atılmasının ardından Mayıs 2025'te gönüllü olarak izne ayrılmıştı.

Mart 2026'da UCM tarafından görevlendirilen üç yargıçtan oluşan bağımsız bir heyet, BM soruşturmasının Han hakkında görevi suistimal veya ihlal tespit etmediği sonucuna varmıştı.

Üç yargıçtan oluşan bağımsız bir heyetin raporuna rağmen UCM Taraf Devletler Meclisi Bürosu, 8 Haziran'da yaptığı toplantıda, Han'ın görevinin akıbetini belirlemek üzere mahkemeyi kuran 125 taraf devletten oluşan Meclisin 24 Temmuz'da özel oturum yapacağı ve Başsavcı Han hakkındaki disiplin işlemleri için nitelikli çoğunlukla karar alınacağı kaydedildi.