Dünya Haberleri — Moldova Cumhuriyeti’ne bağlı Gagauz Özerk Yeri’nde halk, yeni başkanını ve Halk Meclisi üyelerini seçmek için sandık başına gitti.
Komrat ile Kişinev arasında siyasi görüş ayrılıklarının yaşandığı bir dönemde düzenlenen seçimlerde oy verme işlemi yerel saatle 07.00'de başladı.
Moldova Merkez Seçim Komisyonu verilerine göre, bölgede yaklaşık 129 bin kayıtlı seçmen bulunuyor. Oy verme işlemi 67 seçim merkezinde yapılıyor.
İlk kez komisyonun denetiminde yapılan seçimler, yaklaşık 200 gözlemci tarafından takip ediliyor. Seçimlerde sandıklar yerel saatle 21.00'de kapanacak.
Başkanlık koltuğuna 8 aday talip
Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul’un geçen yıl hapis cezasına çarptırılması nedeniyle başkanlık makamının boşalmasının ardından düzenlenen erken seçimde, 5'i bağımsız ve 3'ü partili olmak üzere 8 aday yarışıyor.
Bölgenin seçim yasasına göre, başkan adaylarının 35 yaşını doldurmuş olması, Moldova'da ikamet etmesi ve Gagauz Türkçesi bilmesi gerekiyor.
Adaylardan herhangi birinin yüzde 50'nin üzerinde oy alamaması durumunda, yeni başkan ikinci turda belirlenecek.
Halk Meclisinin 35 üyesi belirlenecek
Başkanlık seçimi ile aynı gün, Gagauz Özerk Yeri'nin yasama organı niteliğindeki Halk Meclisi seçimleri de düzenleniyor. Meclisteki 35 sandalye için birçoğu bağımsız olmak üzere yaklaşık 130 aday yarışıyor.
Gagauz Türkçesinde "Halk Topluşu" olarak adlandırılan meclis üyeleri, 35 tek üyeli seçim bölgesinden seçilecek. Her seçim bölgesinde en fazla oyu alan aday, meclise girmeye hak kazanacak.
Bu seçimler, son kez tek üyeli seçim bölgesi sistemiyle düzenleniyor. Bir sonraki seçimlerde meclis üyeleri, partilerin aldıkları oy oranına göre belirlenecek.
Seçim öncesi yaşananlar
Gagauz Özerk Yeri Başkanı Yevgeniya Gutsul, geçen yıl ağustosta, 2023'teki başkanlık seçiminde kendisini aday gösteren Şor Partisinin yasa dışı finansmanına ilişkin davada 7 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Görev süresi geçen yıl dolan Gagauz Halk Meclisi için yeni seçimler, yaşanan hukuki anlaşmazlıklar ve yetki tartışmaları nedeniyle yapılamamıştı.
Moldova Anayasa Mahkemesi, temmuzda, 23 Aralık 1994 tarihli Gagauz Özerk Yeri'nin özel hukuki statüsüne dair kanundaki bazı maddeleri anayasaya aykırı bulmuştu. Mahkeme kararıyla bölgenin merkezden bağımsız olarak seçim komisyonu oluşturma ve seçimleri düzenleme, adalet, içişleri, bilgi ve güvenlik yetkililerini belirleme hakları kaldırılmıştı.
Bunun yanı sıra Moldova Parlamentosu, seçim yasasında değişiklik yaparak Halk Meclisi seçimlerinde nispi temsil sistemine geçilmesini kararlaştırmıştı. Buna göre, bir sonraki seçimlerde meclis üyeleri, siyasi partilerin aldıkları oy oranına göre belirlenecek.
Moldova Merkez Seçim Komisyonu ise eylülde, bölgede başkanlık ve Halk Meclisi seçimlerinin 15 Kasım'da yapılmasına ve Merkez Seçim Konseyinin oluşturulmasına karar vermişti. Böylece seçim süreci, ilk kez Moldova'nın seçim mevzuatı çerçevesinde komisyon denetiminde yürütülüyor. Daha önce bölgedeki seçimler, Gagauz Merkez Seçim Komisyonu tarafından düzenleniyordu.
Gagauz Özerk Yeri'nin kuruluşu
Moldova'nın güneyinde "Bucak" olarak adlandırılan bölgede yaşayan Gagauz Türkleri, Sovyetler Birliği'nin dağılması sürecinde 19 Ağustos 1990'da Gagauz Cumhuriyeti'ni ilan etmişti. Herhangi bir ülke tarafından tanınmayan cumhuriyet, kendi varlığını 1994'e kadar sürdürmüştü.
Türkiye’nin arabuluculuk rolüyle de Kişinev ve Komrat arasında sağlanan uzlaşı sonucunda, 23 Aralık 1994’te Moldova sınırları içinde özel hukuki statüye sahip Gagauz Özerk Yeri kurulmuştu.
Toprak bütünlüğü olmayan bölge, başkent Komrat, Çadır Lunga ve Valkaneş olmak üzere 3 şehir ve 20'den fazla köyden oluşuyor.
