Geri dönüştürülmüş plastikten üretilen gıda ambalajlarında güvenlik kriterleri önem taşıyor

İstanbul Haberleri — GÜLSELİ KENARLI - Uzmanlar geri dönüştürülmüş plastikten üretilen gıda ambalajlarının yetersiz denetim ve hijyen koşullarının kimyasal kalıntı ve biyolojik bulaş risklerini artırabileceği uyarısında bulundu.

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), geri dönüştürülmüş plastiklerin gıda ambalajlarında kullanımının yaygınlaşmasının bazı gıda güvenliği risklerini beraberinde getirebileceği, bu malzemelerin güvenliğinin sağlanması için daha sıkı risk değerlendirmeleri ve küresel standartların geliştirilmesi gerektiği açıklamasını yaptı.

Avrupa Birliği'nde (AB) geri dönüştürülmüş plastikler gıda ambalajlarında belirli kurallar çerçevesinde kontrollü olarak kullanılırken, kullanımın olmadığı Türkiye'de mevzuat çalışmaları devam ediyor.

FAO'nun çağrısına ilişkin AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Gıda Güvenliği Derneği Başkan Yardımcısı Dr. Samim Saner, gıda ile temas eden malzemelerin yalnızca ambalajlardan ibaret olmadığını, çatal, bıçak, kesme tahtası ve üretim hatlarında kullanılan ekipmanların da bu kapsamda değerlendirilebileceğini söyledi.

Saner, teknik olarak migrasyon olarak adlandırılan kimyasalların gıdaya geçişinin insan sağlığı açısından risk oluşturmayacak seviyelerde tutulmasının zorunlu olduğunu belirtti.

Geri dönüşümün çevre açısından doğru bir yaklaşım olduğunu vurgulayan Saner, Ancak geri dönüştürülmüş plastikler gıda ile temas edecekse işin içine gıda güvenliği giriyor. Yeniden kullanılan plastiklerin insanlara zarar vermeyecek maddelerden oluştuğunun ve risklerinin değerlendirildiğinin bilimsel olarak kanıtlanması gerekiyor. dedi.

Geri dönüşüm sürecinde farklı kaynaklardan gelen plastiklerin karışmasının önemli bir belirsizlik yarattığına işaret eden Saner, sözlerini şöyle sürdürdü:

Farklı plastik türleri bir araya geliyor. Bu malzemeler daha önce çeşitli kimyasallarla temas etmiş olabiliyor veya toplama ve işleme süreçlerinde bozulabiliyor. İlk kez kullanılan plastiklerde hangi maddelerin bulunduğunu biliyoruz ve bunları kontrol edebiliyoruz. Ancak geri dönüştürülmüş malzemelerde, üretici tarafından bilerek eklenmemiş ve kaynağı tam olarak bilinmeyen NIAS olarak isimlendirilen maddeler de bulunabiliyor. Bu nedenle her geri dönüştürülen ambalaj partisi için kapsamlı bir risk değerlendirmesi yapılması gerekiyor.

Geri dönüşüm sistemlerinde en güvenli yöntemin kontrollü toplama olduğunu dile getiren Saner, yalnızca gıda amaçlı kullanılan ambalajların ayrı toplanıp yeniden işlenmesinin riskleri önemli ölçüde azalttığının altını çizdi.

- Uzun vadede kansere kadar giden etkileri olabilir

Kağıthane Kızılay Hastanesi Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Hekimi Dr. Uğur Nedim Yüce, gıdayla temas eden her türlü materyalin, insan sağlığı açısından kritik önemde olduğunu kaydetti.

Geri dönüştürülmüş plastiklerin tek başına tehlike anlamına gelmediğini ancak süreç kontrolü yetersiz olduğunda risk oluşabileceğini dile getiren Yüce, şöyle devam etti:

Kaliteli bir işleme tabi tutulmuş geri dönüştürülmüş plastikte ciddi bir sorun olmayabilir. Ancak kontrolsüz, karışık ve kalitesi belirsiz plastiklerde mikroplastik geçişi ve kimyasal bulaş riski artar. Bu da gıdaya doğrudan yansıyabilir. Geri dönüştürülmüş veya uygunsuz koşullarda kullanılan plastikler zamanla yalnızca fiziksel olarak parçalanmakla kalmaz, içeriklerindeki bazı kimyasalları ve mikroplastik parçacıkları çevreye ve insan vücuduna bırakabilir.

Plastik maruziyetinde endokrin sistemi bozulabilir, tiroid fonksiyonları etkilenebilir, uzun vadeli maruziyetlerde vücudun bu maddeleri atması zorlaşır. Mikroplastikler bağırsaklara ve kana kadar geçebilir, uzun vadede kansere kadar giden etkileri olabilir. Özellikle üzerinde önemle durduğumuz konulardan biri de kısırlık. Mikroplastikler ve bunlarla birlikte taşınabilen kalıcı kimyasallar, ağır metaller ve diğer toksik maddeler için taşıyıcı görevi görerek vücuttaki toksik yükü artırıyor.

Geri dönüştürülmüş plastiklerin gıda ambalajlarında kullanılmasının hijyen standartları bakımından da çok önemli olduğunu vurgulayan Yüce, geri dönüşüm süreçlerinde yeterli temizlik, dezenfeksiyon ve kalite kontrol uygulanmazsa gıda ambalajlarında kimyasal kalıntıların yanı sıra biyolojik bulaş risklerinin de ortaya çıkabileceğini anlattı.

Geri dönüşümün tamamen olumsuz bir süreç olmadığını ancak kontrolsüz uygulamaların risk taşıdığını dile getiren Yüce, En doğru yaklaşım, mümkün olduğunca kaliteli, kontrol edilmiş ve güvenli ambalajların kullanılmasıdır. Tüketiciye de bu konuda daha fazla şeffaf bilgi sunulmalıdır. dedi.