Eğitim Haberleri — İş Sanat Kibele Sanat Galerisi'nde açılan "Bir Neslin Yükselişi: Erken Cumhuriyet'te Yurtdışı Eğitim Seferberliği" sergisi, Cumhuriyet'in ilk yıllarında devlet bursuyla yurt dışına gönderilen gençlerin eğitim yolculuğunu ve Türkiye'nin kalkınmasına katkılarını ele alıyor.
İş Sanat'tan yapılan açıklamaya göre, küratörlüğünü İzzeddin Çalışlar ve Hülya Öz'ün üstlendiği sergi, 1924-1954 arasındaki yurt dışı eğitim programına odaklanıyor.
Cumhuriyet'in kuruluş döneminde tarım, eğitim, savunma, madencilik, enerji, kültür ve sanat alanlarında ihtiyaç duyulan nitelikli insan kaynağını yetiştirmek amacıyla başlatılan program, 1929'da çıkarılan 1416 sayılı Kanun'la sistemli hale getirildi.
Sınavlarda başarılı olan gençler, devlet bursuyla yurt dışındaki üniversitelere gönderilerek edindikleri bilgi ve deneyimi Türkiye'ye taşımak üzere yetiştirildi. Sergide, Anadolu'nun farklı kentlerindeki öğrencilerin seçilme süreçleri, eğitim hayatları boyunca gördüğü destek ve akademik başarılarının takibi, tarihi belge ve nesneler aracılığıyla anlatılıyor.
Mustafa Necati ve Hasan Ali Yücel gibi dönemin öncü maarif bakanlarının yürüttüğü eğitim seferberliğini odağına alan sergi, bursiyerlerin mektupları ve kişisel anlatıları üzerinden yabancı ülkelerde öğrenim görmenin güçlüklerine, İkinci Dünya Savaşı'nın yarattığı koşullara ve gençlerin ülkelerine dönerek hizmet etme kararlılığına ışık tutuyor.
"Cumhuriyet’in yetiştirdiği ilk nesle bakıyoruz"
Açıklamada görüşlerine yer verilen serginin küratörlerinden İzzeddin Çalışlar, erken Cumhuriyet döneminin yakın tarih açısından çok katmanlı bir araştırma alanı olduğunu belirterek, serginin İmparatorluktan Cumhuriyet'e geçiş sürecinin bir boyutunu ele aldığını ifade etti.
Devlet bursuyla yurt dışına gönderilen gençlerin bugüne kadar kitap ve belgesellere konu olduğunu aktaran Çalışlar, projenin kapsamının ve sonuçlarının çoğunlukla tanınmış bursiyerlerin hikayelerinin gölgesinde kaldığını kaydetti.
Çalışlar, sergide bu döneme dair literatüre katkı yapmayı ve eğitim seferberliğinin asıl etki yarattığı bilimsel ve akademik alanlara dikkati çekmeyi hedeflediklerini söyleyerek, şu bilgileri verdi:
"1921'de Kurtuluş Savaşı ortamında düzenlenen Maarif Kongresi'yle başlayan süreçte, 1924 ve 1929'daki yasal düzenlemeler ve dönemin öne çıkan bakanlarının uygulamalarıyla ortaya çıkan sistem, çağdaş uygarlığa erişim vaadinin bir yansıması ve ülkenin ihtiyaçlarını giderecek insan kaynaklarının yetiştirilmesini hedefliyor. Yaklaşık 20 yıllık bir zaman diliminin bir nesli kapsamasından hareket ederek Cumhuriyet'in yetiştirdiği ilk nesle bakıyoruz ve liyakat, fırsat eşitliği ve denetim temelli bir projenin kimi çok tanınmış kimi ise görece gölgede kalmış kahramanlarını görüyoruz. Sergilediklerimizin kaynağının ise ikinci neslin mensupları olması ayrıca anlamlı."
"Sergimiz, genişleme potansiyeli olan kapsamlı bir projenin aşamalarından biri"
Sergi küratörü Hülya Öz ise genç Türkiye Cumhuriyeti'nin tam bağımsızlık hedefi doğrultusunda ihtiyaç duyduğu nitelikli kadroları eğitim yoluyla nasıl yetiştirdiğini anlattıklarını belirtti.
Savaşların içinden geçen yoksul bir ülkenin gençlerine 1416 sayılı Kanun kapsamında devlet tarafından imkanlar sunulduğunu aktaran Öz, bu kuşağın da liyakat, cesaret, güven ve vatan sevgisiyle çalışarak kendisinden beklenen sorumlulukları yerine getirdiğini vurguladı.
Bursiyerlerin çocukları olarak onların yaşamlarına, çalışkanlıklarına ve adanmışlıklarına tanıklık ettiklerini aktaran Öz, şunları kaydetti:
"Bizler babalarımızın yaşamlarına, ahlak, çalışkanlık ve adanmışlıklarına şahitlik etmiş temsilciler olarak devraldığımız idealist mirası günümüz hafızasına taşımayı hedefledik. Onların yaşadığı zorlu koşulları, bugünün gençlerine örnek ve umut olması için yeniden canlandırmak istedik. Bir araya gelerek sakladığımız anı, belge ve fotoğraflarla 30 yıllık bir eğitim ve gelişim sürecini aydınlatmaya gayret ettik. Sergimiz, genişleme potansiyeli olan kapsamlı bir projenin aşamalarından biri."
Türkiye’nin kalkınmasına katkı sunan isimler anlatılıyor
Sergide, yurt dışındaki eğitimlerini tamamlayarak Türkiye'ye dönen gençlerin kalkınma sürecinde üstlendikleri görevler, sanayi, tarım ve madencilik alanlarındaki ilk milli yatırımlara öncülük etmeleri, Maden Tetkik ve Arama, Etibank, Karabük Demir Çelik ve Sümerbank gibi kurumlarda yönetici olarak çalışmaları, sergi alanına yerleştirilen özgeçmiş kutularında ziyaretçilere aktarılıyor.
Üniversite reformuyla Türkiye'ye kazandırılan çağdaş bilim dalları, akademide açılan yeni kürsüler ve kamu laboratuvarlarının kuruluş süreçleri de eğitim seferberliğinin sonuçları arasında gösteriliyor.
Cumhuriyet'in sanatçı ve sanat eğitmeni yetiştirme hedefi doğrultusunda yurt dışına gönderdiği, bugün Türk resminin önemli isimleri arasında yer alan sanatçıların tabloları da sergide yer alıyor. Bu eserler, eğitim politikasının kültür ve sanat alanındaki yansımalarını ortaya koyuyor.
Serginin tasarımı, Tetrazon Sergi Tasarım'dan Burçak Madran tarafından hazırlandı.
Sergi, 7 Mart 2027'ye kadar Levent'teki İş Sanat Kibele Sanat Galerisi'nde ücretsiz ziyaret edilebilecek. Galeri, her gün 09.00-19.00 saatlerinde açık olacak.
