İsrail'in Suriye'deki işgalini yerleşime dönüştürmek isteyen grup: Bashan Öncüleri

Ankara Haberleri : ŞULE ÖZKAN - Filistin topraklarından sonra suriye topraklarının da gasbedilmesini talep eden İsrailli işgalcilerden oluşan Bashan Öncüleri, Suriye’de kalıcı Yahudi yerleşimleri kurmak amacıyla sınırı defalarca aşarken, hareket Tevrat anlatılarını güncel toprak taleplerine dayanak olarak kullanıyor.

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, İbranice adı Halutzei HaBashan olan Bashan Öncüleri, Esed rejiminin 8 Aralık 2024'te yıkılmasının ardından İsrail'in Suriye topraklarındaki askeri varlığını genişletmesiyle oluşan ortamda Nisan 2025'te kuruldu.

İşgal altındaki Golan Tepeleri ile Batı Şeria'daki aşırı sağcı işgalci çevrelerden isimlerin oluşturduğu hareket, Suriye'nin güneyinde kalıcı Yahudi yerleşimleri kurulmasını hedefliyor. İsrail basınına göre grubun ortaya çıkışına zemin hazırlayan süreç, İsrail ordusunun Aralık 2024'te 1974 Kuvvetlerin Ayrıştırılması Anlaşması kapsamında oluşturulan tampon bölgeye ve Suriye tarafındaki Şeyh (Hermon) Dağı'nın zirvesine girmesiyle başladı.

Adını Tevrat'taki Bashan bölgesinden alıyor

Bashan, Tevrat'ta Ürdün Nehri'nin doğusunda bulunan ve bugünkü Suriye'nin güneybatısı ile Ürdün'ün bazı kesimlerini kapsayan eski bir coğrafya için kullanılıyor. Tevrat anlatısında Kral Og'un Musa önderliğindeki İsrailoğulları tarafından yenilgiye uğratıldığı ve bölgenin İsrailoğulları’na verildiği aktarılıyor. Hareket, bu anlatıyı güncel toprak taleplerine dayanak göstererek Kuneytra, Dera ve Süveyda'yı kapsayan geniş bir alanda Yahudi işgal yerleşimleri kurulmasını savunuyor.

Grubun önde gelen isimlerinden Ariel Üniversitesi’nde görev yapan Amos Azaria, hareketin yönteminin Batı Şeria'daki yerleşim modeline dayandığını açıkça ifade ediyor. Azaria'ya göre ilk aşamada İsrailli sivillerin Suriye topraklarındaki varlığının normalleştirilmesi, ardından bu varlığın kalıcı yapılara dönüştürülmesi hedefleniyor. Hareketin kendi yayınlarında da askeri kontrolün sivil yerleşim olmadan uzun süre devam edemeyeceği savunuluyor.

Arkasında Batı Şeria'daki işgalci ağlar var

Ynet sitesinin haberine göre, Bashan Öncüleri'nin faaliyetleri hukuki olarak VeYerishtem Ota (Onu mülk edineceksiniz) adlı dernek altında yürütülüyor. Lübnan'ın güneyinde Yahudi yerleşimleri kurulmasını savunan Uri Tzafon (Uyan! Ey Kuzey) ise ayrı bir dernek olarak kayıtlı olsa da iki hareket aynı ideolojik ve örgütsel çevreden besleniyor.

Bashan Öncüleri'nin önde gelen isimlerinden Likud üyesi Tzahal Tzipori ise hareketin siyasi temaslarını yürütüyor ve milletvekilleriyle görüşmelerin organize edilmesinde rol oynuyor. VeYerishtem Ota derneğinde de geçmişte Itamar Ben-Gvir'in yardımcılığını yapan Eliezer Rakov gibi isimler bulunuyor. Sınırı aşan işgalcilere hukuki desteği ise sağcı yerleşimcilere desteğiyle bilinen Honenu örgütü sağlıyor. Ynet, bu nedenle Suriye'deki yeni yerleşim hareketinin, Batı Şeria'daki kaçak yerleşimlerin yıllardır oluşturduğu insan ve hukuki altyapı üzerinde yükseldiğine dikkati çekiyor.

Suriye sınırını onlarca kez aştılar

Hareket, Ağustos 2025'te Suriye topraklarında Neve HaBashan (Bashan Yurdu) adını verdiği gelecekteki yerleşim için sembolik temel atma töreni düzenledi.

Nisan 2026'da ise 42 işgalci Mecdel Şems yakınlarından sınırı aşarak Hader köyü çevresine girdi, İsrail bayrakları açtı ve Bashan'a dönüyoruz yazılı pankartlar astı. İsrail ordusu olayı tehlikeli bir suç olarak nitelendirerek işgalcileri gözaltına aldı.

Hareket, Mayıs 2026'da yayımladığı açıklamada kuruluşundan bu yana 14'üncü kez Suriye topraklarına girdiğini, bunların dördünün 24 saat içinde gerçekleştirildiğini duyurdu. Ynet, temmuzda girişimlerin neredeyse günlük hale geldiğini ve bazı işgalcilerin Suriye tarafında günler geçirdiğini bildirdi.

Ynet'e göre Bashan Öncüleri ile Uri Tzafon'un birkaç düzine kişiden oluşan çekirdek kadrosunun çevresinde, toplantı ve faaliyetlere katılan birkaç yüz kişilik daha geniş bir ağ bulunuyor.

Amos Azaria ayrıca, 23 bakan ve milletvekilinin projelerine destek verdiğini öne sürüyor. Hareket, sayıca sınırlı olmasına rağmen işgal altındaki Batı Şeria'da fiili durum yaratılarak geliştirilen yerleşim modelini Suriye'ye taşıma hedefiyle dikkati çekiyor.