Küresel piyasalarda gözler Fed'in faiz kararında

Ekonomi Haberleri : ALİ CANBERK ÖZBUĞUTU / EMİRHAN YILMAZ - Küresel pay piyasaları, bu hafta ABD'de açıklanan Enflasyon verilerinden alınan sinyaller ve Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler neticesinde enerji fiyatlarının yükselmesiyle karışık seyrederken, gelecek hafta ABD Merkez Bankasının (Fed) alacağı para politikası kararları yatırımcıların odağına yerleşti.

Yapay zeka alanındaki olumlu gelişmeler pay piyasalarında hafta ortasına kadar risk iştahını desteklese de enflasyon endişelerinin tahvil faizlerini belirgin şekilde yukarı itmesi haftanın sonlarına doğru bu iyimserliklerin önüne geçti.

ABD'de üretici enflasyonunun seyrinde enerji fiyatlarının etkisi iki ayın ardından ağustosta yeniden belirginleşirken, ülkede Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ağustosta aylık bazda yüzde 0,4, yıllık bazda yüzde 3,4 ile beklentilere paralel arttı.

Gıda ve enerji fiyatlarının dışlandığı çekirdek TÜFE ise aylık bazda yüzde 0,3 ile beklentilerin üzerinde yükselirken, yıllık bazda yüzde 2,4 arttı. Ancak yıllık çekirdek enflasyonun Mart 2021'den bu yana en düşük seviyesine gerilemesi dezenflasyonist eğilimin sürdüğüne işaret etti.

Açıklanan veriler ülkede enerji kaynaklı enflasyonist baskıların devam ettiğini ortaya koyarken, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed'in gelecek hafta faiz artırımına gideceğine yönelik ihtimaller yüzde 90'a yaklaştı.

Gözler gelecek hafta Fed'in alacağı para politikası kararlarına çevrilirken, toplantı sonrası Fed Başkanı Kevin Warsh'un açıklamaları ile bankanın ekonomik projeksiyonlarına dikkat edilecek.

Jeopolitik tarafta Orta Doğu gündemi piyasaları yönlendiren ana unsurlardan biri olmaya devam etti. Bölgede petrol tedarikini tehdit eden her gelişme piyasalarda negatif fiyatlamaların oluşmasına neden olurken, İran ile Körfez ülkelerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişi sağlayacak geçici bir anlaşma konusunda ilerleme kaydettiğine ilişkin haber akışı tansiyonu bir nebze düşürdü.

Ancak petrol fiyatları sınırlı bir geri çekilme yaşasa da yüksek seyrini sürdürdü ve kasım vadeli Brent petrol haftalık bazda yüzde 8,5 artışla varil başına 104,5 seviyesinde işlem gördü.

Yapay zeka tarafında ise ABD merkezli yapay zeka şirketi OpenAI, GPT-6 Astra adlı şimdiye kadarki en gelişmiş ve akıllı yapay zeka modelini duyurdu.

OpenAI'dan yapılan açıklamada, kısa süre önce sınırlı sayıda kullanıcının erişimine açılan GPT-6 Astranın gelişmiş siber kapasitesi ve yüksek otonom kontrol yeteneği bulunduğu, karmaşık bilgisayar sistemlerini yönetebildiği, e-tablo doldurma ve sıfırdan internet sitesi tasarlama gibi işlemleri insan müdahalesi olmadan yürütebildiği bildirildi.

Söz konusu modelin ardından diğer yapay zeka geliştiricilerinin de yatırımlarını artıracağı beklentisi, yarı iletken sektöründe talebin artacağı öngörülerini güçlendirdi.

Öte yandan, geçen ay piyasa likiditesini desteklemek amacıyla uzun vadeli tahviller için yürüttüğü geri alım operasyonlarının büyüklüğünü en az iki katına çıkaracağını duyuran ABD Hazine Bakanlığı, bugün 6 milyar dolara kadar 10 ila 20 yıl vadeli tahvili geri alacağını açıkladı.

Analistler, tahvil faizlerindeki yükselişte, Hazinenin uzun vadeli tahvil piyasasındaki satış baskısını daha güçlü şekilde karşılayacak bir geri alım bekleyen piyasalarda 6 milyar dolarlık operasyonun beklentileri karşılamamasının etkili olduğunu dile getirdi.

Bu gelişmelerle, ABD'nin 10 yıllık tahvil getirisi hafta içinde yüzde 5'e yaklaşarak Ekim 2023'ten bu yana en yüksek seviyeyi test etti. ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi haftalık bazda ise yaklaşık 20 baz puan artışla yüzde 4,97 seviyesinde seyretti.

Dolar endeksi ise Fed'in faiz artışı yapacağına ilişkin beklentilerin artmasına karşın, ABD'deki mali endişeler ve Japon yenindeki değerlenmenin etkisiyle haftayı yüzde 0,1 azalışla 99,1 seviyesinde tamamladı.

Fed'e yönelik şahin tahminlerin güçlenmesi ve tahvil faizlerinin yükselmesiyle alternatif maliyeti artan altının onsu da haftalık bazdaki düşüşünü 3. haftaya taşıdı. Ons altın yüzde 1,8 düşüşle 4 bin 349 dolardan alıcı buldu.

New York borsası negatif seyretti

ABD'de pay piyasaları bu hafta negatif seyretti. Haftalık bazda New York borsasında S&P 500 yüzde 0,80, Nasdaq endeksi yüzde 0,66 ve Dow Jones endeksi yüzde 1,57 geriledi.

Makroekonomik veri tarafında ABD'de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi de eylülde 47,8'e gerileyerek piyasa beklentilerinin altında gerçekleşti.

Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise eylülde yüzde 4'ten yüzde 4,6'ya çıktı. Ülkede federal hükümetin bütçe açığı, ağustosta geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 52 azalarak 167 milyar dolara düştü.

Gelecek hafta salı New York Fed sanayi endeksi, çarşamba Fed'in faiz kararı, Fed Başkanı Warsh'un konuşması, perakende satışlar, perşembe inşaat izinleri, bekleyen konut satışları, konut başlangıçları, haftalık işsizlik maaşı başvuruları, cuma sanayi üretimi, kapasite kullanımı verileri takip edilecek.

Avrupa'da Bo

E'nin faiz kararı takip edilecek

Avrupa tarafında Avrupa Merkez Bankasının (ECB) attığı şahin adım ve enerji maliyetlerindeki yükseliş fiyatlamaları belirledi.

Gelecek hafta için gözler kritik Fed kararının yanı sıra İngiltere Merkez Bankasının (BoE) faiz kararı ile ECB Başkanı Christine Lagarde'ın Fransa'da katılacağı etkinliklerde yapacağı konuşmalara çevrildi.

Bu hafta ECB, üç temel politika faizini beklentiler doğrultusunda 25'er baz puan artırdı. ECB Başkanı Lagarde, enflasyonun uzun süre hedefin oldukça üzerinde kalacağı uyarısında bulundu.

Makroekonomik verilerde Avro Bölgesi ekonomisi, bu yılın ikinci çeyreğinde önceki çeyreğe kıyasla yüzde 0,6 büyüme kaydetti. Avro Bölgesi'nde yatırımcı güven endeksi, eylül ayında yükselişini üst üste beşinci aya taşıyarak Şubat 2022'den bu yana en yüksek seviyesine ulaştı.

Almanya'da sanayi üretimi, temmuz ayında piyasa beklentilerinin aksine yüzde 1,1 geriledi. Ülkenin ihracatı temmuzda bir önceki aya göre yüzde 0,8 azaldı. Almanya'da Orta Doğu'daki jeopolitik risklerin enerji maliyetlerini tetiklemesiyle yıllık enflasyon, ağustos ayında yüzde 2,9'a yükselerek son 2,5 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Bu gelişmelerle haftalık bazda İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,67, Almanya'da DAX endeksi yüzde 1,88 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,20 düşerken, İtalya'da MIB 30 endeksi yüzde 0,79 yükseldi.

14 Eylül ile başlayacak haftada pazartesi ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, salı İngiltere'de ILO işsizlik oranı, Almanya'da Zew beklenti endeksi, çarşamba Avro Bölgesi'nde sanayi üretimi, İngiltere'de enflasyon, perşembe Avro Bölgesi'nde enflasyon, BoE faiz kararı, cuma ECB Başkanı Lagarde'ın konuşması, Almanya'da ÜFE verileri karşılanacak.

Bo

J'un 31 yılın zirvesindeki politika faizini artırması bekleniyor

Asya tarafında yapay zeka iyimserliğinin piyasaları desteklemesine karşın, mevcut gelişmeler bölgede riskli varlıklar üzerinde baskı oluşturdu.

Japonya Merkez Bankasının (BoJ) gelecek haftaki toplantısına ilişkin şahin tahminlerin gücünü koruması ve Japon hükümetinin müdahalesiyle yendeki değerlenme ikinci haftaya taşındı. Dolar/yen paritesi bu hafta 152,8 seviyesine kadar gerileyerek yaklaşık 7 ayın en düşük seviyesini gördü. Parite haftayı yüzde 1,6 gerilemeyle 153,5 seviyesinde tamamladı.

Gelecek hafta bölgede BoJ'un faiz kararı beklenirken, bankanın yüzde 1 seviyesindeki son 31 yılın en yüksek politika faizini, 25 baz puan artırarak bir adım öteye götürmesine neredeyse kesin gözüyle bakılıyor.

Japonya ekonomisi yılın ikinci çeyreğinde yüzde 1,4 ile öncü tahminlerin üzerinde büyüdü. Ülkede cari işlemler dengesi temmuzda yaklaşık 2,99 trilyon yen (yaklaşık 19,5 milyar dolar) fazla verdi.

Çin'in ağustos 2026 dönemi dış ticaret fazlası, piyasa beklentilerine paralel olarak 119,09 milyar dolar seviyesinde gerçekleşti. Bu dönemde ülkenin ihracatı yıllık bazda yüzde 25, aylık bazda da yüzde 28,2 artış kaydetti.

Öte yandan, Japonya'da açıklanan üretici enflasyonu verileri de enerji fiyatlarından kaynaklanan baskının sürdüğüne işaret etti. Ülkede ÜFE ağustos ayında yıllık yüzde 7,6 ile tahminlerin üzerinde arttı. Endeks aylık bazda ise yüzde 0,2 düştü.

Söz konusu gelişmelerle, haftalık bazda Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 3,33 yükselirken, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 3,30, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,55 ve Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,07 düştü.

Pazartesi günü Japonya’da sanayi üretimi, kapasite kullanım oranı, salı Çin’de perakende satışlar, sanayi üretimi, çarşamba Japonya'da dış ticaret dengesi, cuma BoJ'un faiz kararı, Japonya'da enflasyon verileri takip edilecek.

TCMB, politika faizini sabit tuttu

Yurt içinde ise alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi haftalık bazda yüzde 3,25 yükselişle 14.467,25 puandan kapandı. Tamamlanan haftada Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) politika faizini yüzde 37'de sabit bıraktı.

Merkez Bankasının gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40'ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının ise yüzde 35,5'te sabit tutulduğu bildirilen TCMB duyurusunda, Aylık dalgalanmalara karşın, son dönem enflasyon gerçekleşmeleri ve öncü göstergeler enflasyonun ana eğiliminin gerilediğine işaret etmektedir. denildi.

Duyuruda, iktisadi faaliyete ilişkin verilerin ve arz şoklarının yurt içi fiyatlara yansımasının sınırlı kalmasının iç talepteki zayıf seyri teyit ettiği belirtilerek, diğer taraftan, jeopolitik gelişmeler neticesinde yüksek seyreden enerji fiyatlarının enflasyon görünümü üzerinde yukarı yönlü risk oluşturduğu ifade edildi.

TCMB Başkanı Fatih Karahan, İstanbul'da gerçekleştirilen Citibank Türkiye Yatırımcı Günü'nde Enflasyon ve Makroekonomik Görünüm başlıklı bir sunum yaptı. Karahan, Aylık dalgalanmalara rağmen, son enflasyon verileri ve öncü göstergeler, enflasyonun ana eğiliminin yavaşladığına işaret ediyor. dedi.

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, Orta Vadeli Program Uluslararası Medya Buluşmasında konuştu. Şimşek, Türkiye'nin, terörün finansmanı, her türlü yasa dışı finansman faaliyeti, kara para aklama, yaptırımları delme girişimleri ve her türlü yasa dışı ticaretle mücadele etme konusunda kararlı olduğunu bildirdi.

Öte yandan cari işlemler hesabı, temmuz ayında 36 milyon dolar ile Ekim 2025'ten bu yana ilk kez fazla verdi. Analistler, yaz sezonunun etkisiyle hizmet gelirlerindeki güçlü seyir ve dış ticaret açığındaki aylık iyileşmenin cari dengeyi desteklediğini kaydetti.

Dolar/TL de haftayı önceki haftalık kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 48,5120'den tamamladı.

Gelecek hafta yurt içinde salı bütçe dengesi, çarşamba konut fiyat endeksi, perşembe TCMB Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özeti, konut satışları verileri takip edilecek.