Kültür Sanat Haberleri — Sanatçı Mehmet Şah Maltaş'ın evrenin matematiksel düzeni ve İslam sanatının geometrik mirasından ilham alarak hazırladığı "Kuazi-Kristalimsi Tezahürler II" başlıklı kişisel sergisi, Kadırga Sanat Galerilerinde sanatseverlerin ziyaretine açıldı.
Sanat, matematik ve bilimin kesişiminden hareketle hazırlanan sergide, aynı aralıklarla tekrar etmeyen ancak düzenli bir yapıya sahip "kuazi-kristalimsi" geometrik örüntülerden ilham alınarak üretilen eserler yer alıyor.
Sanatçının 16 eserinin görülebileceği sergide, 198'e 198 santimetre ölçülerinde, 5 büyük boyutlu çalışma ile eserlerin hazırlık sürecine ait küçük taslaklar da bulunuyor.
Sergideki eserlerin 10'u, Maltaş'ın 2022'de İstanbul'da açtığı "Kuazi-Kristalimsi İşler" başlıklı kişisel sergisinde de yer aldı. Büyük boyutlu "Eser 14" ve "Eser 15" adlı çalışmalar ise İtalya'nın Urbino kentinde üretildi. "Metaverso Raffaello" etkinlikleri kapsamında sergilenen iki eser, Türkiye'de ilk kez sanatseverlerin beğenisine sunuldu.
Mehmet Şah Maltaş, sergideki eserlerin çıkış noktasını kuazi-kristalimsi döşemelerin geometrik ve yapısal özelliklerinin oluşturduğunu belirterek, şunları kaydetti:
"(Kuazi-Kristal) terimi, aslında bilimin bir terimidir. Bu terim Peter Lu ve Paul Steinhardt'ın kaleme aldığı 'Orta Çağ İslam Mimarisinde Ongensel ve Kuazi-Kristalimsi Döşemeler' adlı makalede, İslam mimarisinde görülen bazı desen örüntülerin (döşemelerin) aynı aralıklarla (periyodik olarak) tekrar etmeyen ama son derece düzenli de olan yapılarını anlatmak için kullanıldı. Bu sergimde yer alan eserlerimin çoğunu İslam mimarisinde kuazi-kristalimsi döşemeler olarak da adlandırılan örüntü sistemlerinden ve onların yapısal temellerinden hareketle gerçekleştirdim. Aynı zamanda alt bölüm (subdivision) sistemini de barındıran bu geometrik sistemlerde, büyük döşeme birimler, küçük döşeme birimlerden inşa edilmektedir. Tezahür ise görünme, meydana çıkma, belirme anlamlarında bir kelime. Bu kelimeyi kullanmayı tercih etmemin nedeni ise hem bilimsel hem de matematiksel içeriği olan bir terimden (kuazi-kristal) hareketle zihinsel tasavvurlarımı ve hissiyatımı sanatsal bir formda meydana çıkarmak ve görünür kılmaktı. Böylece bu sergimin ismini 'Kuazi-Kristalimsi Tezahürler' olarak belirledim. Daha önce 2022 yılında 'Kuazi-Kristalimsi İşler' adlı sergimde yer alan 10 eserim de bu sergide yer aldığı için ve konsept (kavramsal içerik) bakımından bir anlamda devamı olduğu için yeni sergimin isminin sonuna 'II' (iki) ekini uygun gördüm."
Maltaş, İslam mimarisinde yüzyıllar önce kullanılan geometrik örüntülerin matematiksel açıdan ileri bir kavrayışın ürünü olduğunu ifade ederek, bu sistemlerin çağdaş bilimle kurduğu ilişkiye dikkati çekti.
Topkapı parşömeninde bulunan bazı çizimler ile İslam mimarisindeki geometrik döşemelerin bilimsel araştırmalara konu olduğunu aktaran sanatçı, bu örüntülerin Roger Penrose'un ortaya koyduğu döşeme sistemleriyle benzerlik gösterdiğini belirtti.
Maltaş, tarihsel geometrik sistemlerin çağdaş bilim dünyasındaki yansımalarının çalışmalarına ilham verdiğini vurgulayarak, şu ifadeleri kullandı:
"Yüzyıllar önce kullanılan bu sistemler, o dönemin matematiksel açıdan ne denli ileri bir kavrayışa sahip olduğunun kanıtıdır. İslam mimarisinde yüzyıllar öncesinden kullanılan döşeme sistemlerin, çağdaş bilim dünyasında yeni keşfedilen bazı kristallerin geometrik yapılarının temsilinde ele alınması ve kullanılması bana adeta ilham oldu. Sergide yer alan eserlerimi çoğunlukla, sanat, matematik ve bilim alanlarının kesiştiği kavramsal bir zeminden hareketle ürettim."
Mehmet Şah Maltaş'ın "Kuazi-Kristalimsi Tezahürler II" sergisi, 15 Ocak 2027'ye kadar pazartesi günleri hariç her gün 10.00-18.00 saatlerinde Kadırga Sanat Galerilerinde ziyaret edilebilecek.
