Rus gazının Ukrayna üzerinden akışının durması Avrupa'da ucuz ve pahalı gazın adresini değiştirdi

Ekonomi Haberleri : EBRU ŞENGÜL CEVRİOĞLU - Rus gazının Ukrayna üzerinden Avrupa'ya sevkiyatını düzenleyen anlaşmanın 2025 başında sona ermesiyle kıtanın gaz ticaretindeki dengeler değişirken bu süreçte sıvılaştırılmış Doğal Gaz (LNG) ithalatının yoğunlaştığı Kuzeybatı Avrupa ile Orta ve Doğu Avrupa arasında belirgin fiyat farkları oluştu.

Oxford Enerji Araştırmaları Enstitüsünün (OIES) raporuna göre, Avrupa'da uzun yıllar birbirine yakın seyreden doğal gaz fiyatları, Rusya'nın Ukrayna üzerinden Avrupa'ya gaz sevkiyatını durdurmasının ardından yeniden ayrıştı. LNG giriş noktalarına yakın ülkeler daha düşük fiyatlardan gaz temin ederken Orta ve Doğu Avrupa'da fiyatlar kalıcı biçimde daha yüksek seviyelerde oluşmaya başladı.

LNG ithalatının yoğunlaştığı Fransa, Belçika, Hollanda ve İngiltere'deki ticaret merkezlerinde daha düşük fiyatlar oluşurken Almanya'nın doğusundan itibaren Orta ve Doğu Avrupa'daki merkezlerde fiyatlar kademeli olarak yükselmeye başladı.

Fransa'nın TRF, Belçika'nın ZTP, Hollanda'nın TTF ve İngiltere'nin NBP ticaret merkezlerinde en düşük fiyatlar görüldü. Almanya'nın THE merkezi bunların üzerinde yer aldı, Çekya, Avusturya ve Slovakya'daki merkezlerde ise fiyatlar daha yüksek seviyelerde oluştu. Araştırmada, bu yapının LNG'nin ağırlıklı olarak Kuzeybatı Avrupa limanlarından sisteme girmesi ve gazın doğuya doğru taşınmasından kaynaklandığı vurgulandı. Bu eğilim 2026'nın ilk yarısında da devam etti.

Avrupa gaz piyasası Rus gazındaki kayba rağmen işlem hacmi bakımından da büyümeyi sürdürdü. Avrupa'daki ticareti yapılan doğal gaz hacmi 2025'te önceki yıla göre yüzde 16 artarken fiziksel gaz talebi yüzde 8 yükseldi. Böylece, toplam işlem hacmi ilk kez 100 bin teravatsaat seviyesini aştı. Raporda, bu gelişmenin Avrupa gaz piyasasının yeni arz yapısına hızla uyum sağladığını gösterdiğine işaret edilerek, Avrupa'nın ticareti yapılan doğal gaz piyasaları zorlu koşullar karşısında dayanıklılığını kanıtladı. değerlendirmesine yer verildi.

TTF küresel referans konumunu güçlendirdi

Rapora göre, Hollanda merkezli TTF, Avrupa'nın açık ara en büyük doğal gaz ticaret merkezi olmayı sürdürdü.

TTF'de işlem hacmi geçen yıl yüzde 14 artarken bu merkezdeki toplam işlem hacmi diğer sekiz büyük Avrupa gaz merkezinin toplamının 4,5 katına ulaştı. TTF ayrıca İngiltere'nin NBP merkezinin yaklaşık 9 katı, Almanya'nın THE merkezinin yaklaşık 20 katı ve İtalya'nın PSV merkezinin 52 katından fazla işlem hacmine sahip oldu.

Avrupa'da gerçekleştirilen tüm doğal gaz işlemlerinin yüzde 81'i TTF üzerinden yapıldı. LNG ticaretinin artmasıyla Kuzey Amerika ve Asya'dan daha fazla piyasa katılımcısı TTF'de işlem yapmaya başladı ve TTF-Henry Hub fiyat farkına dayalı işlemler de giderek yaygınlaştı.

Belçika yükselişe geçti

Raporda dikkati çeken bir diğer gelişme ise Belçika'nın ZTP ticaret merkezi oldu. ZTP'de işlem hacmi 2025'te yüzde 165'in üzerinde artış gösterdi. Rapor, bu yükselişi Belçika'nın LNG ithalatındaki artış, İngiltere ve Fransa'dan gelen gaz akışının doğuya yönelmesi ve ülkenin Avrupa'nın önemli giriş noktalarından biri haline gelmesiyle ilişkilendirdi.

Buna karşılık Rus gazına daha bağımlı olan Orta Avrupa'daki bazı ticaret merkezlerinde işlem hacimleri geriledi. Özellikle Slovakya'daki SVOB merkezinde işlem hacmi yüzde 77, Çekya'daki VOB'da ise yaklaşık yüzde 18 düştü. Rapora göre bu gerilemenin temel nedeni Rus gazı akışının kesilmesi sonrasında bölgedeki ticaret rotalarının değişmesi oldu.