Güncel Haberleri — Batı Afrika'nın Sahel bölgesinde terör örgütü El Kaide bağlantılı JNIM ile DEAŞ’ın Sahel kolu ISSP arasındaki nüfuz mücadelesi şiddetlenirken, iki örgüt arasındaki çatışmaların coğrafi olarak genişlemesi bölgesel güvenlik açısından yeni riskler doğuruyor.
Çatışmaları izleyen küresel kuruluş Silahlı Çatışma Konum ve Olay Verilerinin (ACLED - Armed Conflict Location & Event Data) yaptığı araştırmaya göre, JNIM ile ISSP arasında 2019'dan Eylül 2026'ya kadar 320'den fazla çatışma yaşandı ve bu çatışmalarda yaklaşık 2 bin 200 kişi hayatını kaybetti.
Mali ve Burkina Faso'da yoğunlaşan örgütler arası çatışmalar, 2026'da Nijer'in batısındaki Tillaberi ve Dosso bölgelerine ve Nijerya'nın Kebbi eyaletine kadar uzandı. ACLED'in değerlendirmelerine göre, ISSP, bazı çatışmalarda taktik kazanımlar elde etse de JNIM bölgesel ölçekte daha geniş bir alanda varlığını sürdürüyor.
Son çatışmalarda yüzlerce militanın öldürüldüğü iddiası
Burkina Faso'nun kuzeyindeki Oudalan bölgesinde yaşandığı bildirilen son çatışmalar, iki örgüt arasındaki mücadelenin ulaştığı boyutu yeniden gündeme getirdi.
DEAŞ'ın propaganda organı Amaq üzerinden yapılan açıklamada, ISSP'nin söz konusu çatışmalarda 400'den fazla JNIM mensubunu, aralarında bazı yöneticilerin de bulunduğu kişilerle birlikte öldürdüğü ileri sürüldü.
Ancak açıklamada yer alan can kaybı iddiası bağımsız kaynaklarca doğrulanmadı.
ACLED iddia edilen can kaybının doğrulanması halinde bunun iki örgüt arasında kaydedilen en ölümcül tek çatışma olacağını belirtti. ISSP'nin eylül başında aynı bölgede 200'den fazla JNIM mensubunu öldürdüğüne ilişkin açıklaması da bağımsız olarak teyit edilmiş bir bilanço niteliği taşımıyor.
Batı Afrika'daki gelişmeleri izleyen gazeteciler kolektifi Wamaps'a göre, iki örgüt arasındaki son çatışmalar, Mali, Burkina Faso ve Nijer'in kesiştiği sınır bölgesinde yaşandı. Sınır hattındaki çatışmaların yoğunlaşması, örgütlerin yalnızca devlet güçlerine karşı değil, birbirlerinin nüfuz alanlarına karşı da mücadele ettiğini gösteriyor.
İki örgüt arasındaki mücadele yalnızca toprak kontrolüyle sınırlı kalmıyor
Sahel bölgesinde iki örgüt arasındaki rekabetin temelinde, sınır bölgelerindeki hareket güzergahlarını, yerel toplulukları ve militan devşirme imkanlarını kontrol etme hedefi bulunuyor.
JNIM, El Kaide bağlantılı bir yapılanma olarak Mali ve Burkina Faso başta olmak üzere Sahel'in farklı kesimlerinde faaliyet yürütüyor. DEAŞ'ın Sahel kolu ISSP ise özellikle Mali, Burkina Faso ve Nijer'in kesiştiği Liptako-Gourma bölgesinde etkinlik gösteriyor.
ACLED'in değerlendirmelerine göre JNIM, bölgenin geniş kesimlerinde varlığını pekiştirirken ISSP de rakibinin hakimiyet kurduğu alanlarda etkisini artırmaya çalışıyor. ISSP'nin bazı çatışmalarda elde ettiği taktik kazanımlar, iki örgüt arasındaki güç mücadelesinin sahadaki dengeleri değiştirebileceğine işaret ediyor.
İki örgüt arasındaki mücadele yalnızca toprak kontrolüyle sınırlı kalmıyor. Yerel toplulukların desteğini kazanmak, yeni militanlar devşirmek ve sınır aşan lojistik ağları kullanabilmek de rekabetin önemli unsurları arasında yer alıyor.
Sahel’deki güvenlik sorunları komşu ülkelere de yansıyor
Mali, Burkina Faso ve Nijer'de faaliyet gösteren silahlı gruplar, son yıllarda kırsal bölgelerdeki varlıklarını genişleterek devlet güçleri ve yerel güvenlik yapıları üzerindeki baskıyı artırdı.
ACLED'in 2026 yılına ilişkin değerlendirmeleri, JNIM ile ISSP arasındaki çatışmaların Mali ve Burkina Faso sınırlarını aşarak Nijer ve Nijerya'ya uzandığını ortaya koyuyor. Bu gelişme, örgütler arasındaki rekabetin tek bir bölgeyle sınırlı kalmadığını ve Sahel'deki güvenlik sorunlarının komşu ülkelere de yansıdığını gösteriyor.
Birleşmiş Milletler uzmanlarının temmuz ayında Güvenlik Konseyi'ne sunduğu raporda da iki örgüt arasındaki çatışmaların, El Kaide bağlantılı bir yapılanma ile DEAŞ bağlantılı bir grup arasındaki dünyadaki en yoğun doğrudan mücadelelerden biri olduğu belirtiliyor.
Aynı raporda JNIM'in 7 bin ila 8 bin, DEAŞ'ın Sahel yapılanmasının ise yaklaşık 2 bin mensuptan oluştuğu tahmin ediliyor. Bu rakamlar örgütlerin tahmini mevcudiyetini yansıtıyor ve sahadaki kesin sayıları göstermiyor.
Örgütlerin birbirleriyle çatışması, bölgedeki şiddetin sona erdiği anlamına gelmiyor. Her iki grupta, devlet güçlerine karşı faaliyetlerini sürdürürken, siviller, silahlı grupların saldırıları ve güvenlik ortamındaki bozulmanın sonuçlarıyla karşı karşıya kalıyor.
Sahel'deki son gelişmeler, devletlerin silahlı gruplarla mücadelesinin yanı sıra örgütlerin birbirleriyle yürüttüğü nüfuz savaşının da bölgesel güvenliğin seyrinde belirleyici olduğunu ortaya koyuyor.