Saraybosna kuşatmasındaki en kanlı saldırılardan ikinci pazar yeri katliamının üzerinden 31 yıl geçti

Saraybosna Haberleri : İSMAİL ÖZDEMİR - Bosna Hersek'in başkenti Saraybosna'da Sırp birliklerinin saldırılarıyla başlayan ve 1992-1995'te yaşanan Bosna Savaşı'nın en kanlı eylemlerinden biri olarak bilinen pazar yerine düzenlenen ikinci saldırının üzerinden 31 yıl geçti.

Modern tarihin en acı saldırılarına uğrayan Bosna Hersek'in başkentinde Sırp güçleri tarafından 5 Nisan 1992'de ilk barikatlar kuruldu. 6 Nisan'da ilk bombanın atıldığı Saraybosna, 1425 gün kuşatma altında tutuldu.

Balkanlar'ın en güzel şehirlerinden biri olan ve adına şiirler, şarkılar yazılan Saraybosna, 29 Şubat 1996'ya kadar Sırp saldırıları ve kuşatması altında kaldı.

Kuşatma boyunca Sırplar, şehirde canlı veya cansız hedef olarak gördükleri birçok yeri bombaladı. Kente hakim tepelere ve yüksek binalara konuşlanan Sırp keskin nişancılar, özellikle normal hayatına devam eden kadın, çocuk ve yaşlıları hedef aldı.

Sırplar, sivillerin üzerine kimi zaman ekmek kuyruğunda kimi zaman pazarda alışveriş yaparken havan topu attı.

Saraybosna'nın merkezinde bulunan ve yöresel ürünlerin satıldığı pazar yerine 28 Ağustos 1995'te siviller alışveriş yaparken şehri kuşatan Sırplar tarafından bomba atıldı. Saldırıda 43 sivil hayatını kaybetti, 84 kişi yaralandı.

Bu, kentte aynı noktaya yönelik ikinci saldırıydı. İlk saldırı, 5 Şubat 1994'te Markale olarak bilinen yerde günlük alışverişini yapan vatandaşların üzerine havan topu atılmasıyla gerçekleştirilmiş, 68 kişi yaşamını yitirmiş, 144 kişi yaralanmıştı.

Pazar yeri katliamları, Bosna Savaşı'nda sivillerin doğrudan hedef alındığı ve dünya kamuoyu tarafından en çok bilinen saldırılar olarak tarihe geçti.

Savaşın ardından şehirde en çok ziyaret edilen noktalardan biri oldu

Bosna Savaşı boyunca Saraybosna sakinleri, 1425 gün süren kuşatma sırasında keskin nişancı ateşi, topçu atışları, gıda ve su kıtlığıyla karşı karşıya kaldı. Pazara gitmek, su taşımak ya da ekmek almak gibi en temel ihtiyaçlar dahi öldürülme riski taşıyan faaliyetlere dönüştü.

Pazar yeri katliamları, uzun kuşatmanın siviller üzerindeki yıkıcı etkisini sembolize eden olaylardan biri olarak öne çıkıyor. Uzmanlar, saldırıların özellikle kalabalık pazar yerinde düzenlenmesinin, siviller arasında korkuya ve paniğe yol açmayı amaçlayan bilinçli bir tercih olduğunu vurguluyor.

İkinci saldırının üzerinden 31 yıl geçmesine rağmen pazardaki anı levhaları ve işaretlemeler, yaşananların unutulmaması ve gelecek nesillere aktarılması amacıyla korunuyor.

Katliamlar, Bosna Savaşı'nın uluslararası kamuoyunda daha geniş yankı bulmasında ve NATO'nun daha aktif rol almasına giden süreçte de önemli birer kırılma noktası olarak görülüyor.

Şehirde en çok ziyaret edilen noktalardan Markale ve ikinci pazar yeri katliamının yapıldığı yerde her yıl 5 Şubat'ta ilk saldırının, 28 Ağustos'ta ise ikinci saldırının kurbanları için devlet düzeyinde anma törenleri gerçekleştiriliyor.

Pazar yeri katliamının sorumlularından bazılarına ceza verildi

Lahey'deki Eski Yugoslavya Uluslararası Ceza Mahkemesi (ICTY), pazar yerine yönelik saldırıların Sırp birliklerince düzenlendiğini kanıtlarla ortaya koydu ve katliamın sorumlularından Bosnalı Sırp komutan Dragomir Milosevic hapse mahkum edildi.

Saraybosna'nın kuşatılması ve kuşatma boyunca işlenen insanlığa karşı suçlar nedeniyle Lahey'de yargılanan eski Sırp komutanlardan Stanislav Galic de müebbet hapis cezasına çarptırıldı.

Saraybosna, 44 ay boyunca kuşatma altında tutulurken şehirde 2 bine yakını çocuk olmak üzere 11 bin 541 sivil, Sırpların saldırılarında hayatını kaybetmişti.