Türk yapay zekası BİLGE ulusal güvenlikten tasarrufa kadar katkı sağlayacak

Ankara Haberleri — ZEYNEP DUYAR - Türkiye'nin yerli ve milli büyük dil modeli BİLGE, ürettiği Türkçe içerikler, çeviri özelliği, mevzuata hakimiyeti, kavram ve referansları doğru yorumlaması ve en önemlisi de Türkiye'yi baz alan kültür kodlarıyla vitrine çıkmaya hazırlanıyor.

AA muhabirinin derlediği bilgiye göre, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı himayesinde TÜBİTAK BİLGEM tarafından geliştirilen BİLGE, Türkçenin kendine özgü yapısını ve kültürel birikimini temel alan büyük dil modeli ailesi olarak geliştirildi.

BİLGE, Türkçe düşünen, dijital egemenliği destekleyen ve global standartlarda yüksek performans sunan milli bir yapay zeka ekosisteminin yapı taşlarından biri olma vizyonuyla hayata geçirildi.

Yapay zeka ekosisteminin gelişimine katkı sunmayı hedefleyen model, veri egemenliğinin korunması, yerli modellerin yaygınlaştırılması, global standartların ilerisinde yeteneklere sahip, yüksek parametreli milli modellerin yerel kaynaklarla geliştirilmesini amaçlıyor.

Türkçe üzerinde tam hakimiyet

Doğal ve akıcı bir Türkçe ile raporlar, yazışmalar, içerik taslakları ve özgün metinler oluşturabilen BİLGE, uzun metinleri ve belgeleri ana fikirlerini koruyarak özetleyebiliyor ve içeriklere ilişkin sorulara bağlama uygun yanıtlar üretebiliyor.

Türk yapay zekası olarak tanıtılan BİLGE, Türkçe ve İngilizce arasında çeviri gerçekleştirirken özel adları, deyimleri ve kültürel referansları doğru biçimde aktarıyor. Hukuki metinlerin analizinde, mevzuat sorgulamalarında ve kurumsal bilgi bankalarıyla entegre çalışan uygulamalarda da etkin şekilde kullanılabiliyor.

Sektöre özel çağrı asistanları, danışmanlık sistemleri ve çeşitli uygulamalar için güçlü bir dil altyapısı sunan BİLGE, Türkçenin dilsel inceliklerini, tarihsel arka planını ve kültürel referanslarını dikkate alarak daha isabetli çıktılar üretiyor.

Geniş çapta kullanım alanı

BİLGE, vatandaşlık ve kamu hizmetlerinden bankacılık ve finansa, sağlıktan eğitime, bulut sistemlerinden BT operasyonlarına kadar birçok alanda kullanılabiliyor.

Müşteri hizmetleri, içerik üretimi, doküman analizi ve sektöre özel iş süreçlerinin otomasyonunda değer sağlayan BİLGE, Türkçe doğal dil işleme araştırmaları, benchmark çalışmaları ve akademik projeler için güçlü bir araştırma altyapısı sunuyor.

BİLGE, tıbbi kayıtların işlenmesi, klinik dokümanların analiz edilmesi, karar destek uygulamaları ve hasta iletişimi süreçlerinde destekleyici çözümler geliştirilmesine katkı sağlıyor. Müşteri hizmetleri otomasyonu, finansal doküman analizi, raporlama süreçleri ve bilgiye dayalı karar destek mekanizmalarında da bu teknoloji kullanılabiliyor.

Varsayılan kültür yerine Türk gibi düşünecek

Türkçenin dil yapısını, anlam katmanlarını ve kültürel bağlamını anlamaya odaklanan model, varsayılan kültür yerine Türkiyeyi merkeze alıyor.

Model, Türkçeyi birincil düşünce dili olarak kullanıyor. BİLGE, dili anlamanın yanında akıl yürüterek ve başka bir dilden çeviriyormuş gibi değil, doğal, akıcı ve yerinde ifadeleri tercih edecek.

Sistem, Türkçeyi neredeyse yarı maliyetle daha hızlı, daha verimli ve daha düşük enerji tüketimiyle işleme kapasitesine sahip bulunuyor.

Ulusal veriler güvence altında

BİLGE, kurumlara yerel bağlama uygun, hızlı ve güvenli bir yapay zeka altyapısı sağlayarak, kamu süreçlerinde yüksek verimliliği hedefliyor.

Kritik yapay zeka kabiliyetlerinin yerli kaynaklarla geliştirilmesine katkı veren BİLGE, ulusal verilerin ülke içinde işlenmesini ve depolanmasını sağlayarak dışa bağımlılığı azaltıyor.

Yeni modeller yolda

BİLGE, sektör öncüsü büyük dil modellerini de geride bırakıyor.

LLM teknolojilerini sıfırdan eğitebilecek ve optimize edebilecek teknik yetkinliğin ülke içinde geliştirilmesini amaçlayan BİLGE, genel çeviri kategorisinde öncü modeller arasında birinci sırada yer alırken kültürel çeviri kategorisinde diğer büyük dil modellerine kıyasla yüzde 41'e kadar daha yüksek performans gösteriyor.

TÜBİTAK BİLGEM mühendisleri tarafından uçtan uca geliştirilen BİLGE'nin, tüm bileşenleri yerli olarak üretildi. Kültürel çeviri skoru 50 üzerinden 44,44 olarak belirlenen BİLGE, 1 trilyon kelimelik ham veri kullanıyor.

BİLGE ailesi, 1 milyardan 122 milyara uzanan parametre skalasıyla hafif uç cihaz kullanımından yüksek kapasiteli Türkçe düşünme ihtiyaçlarına kadar geniş bir model yelpazesi sunuyor. 1,9 ve 27 milyar parametreli modelleri bulunan BİLGE'nin, 122 milyar parametre modeli ise karmaşık akıl yürütme, çok adımlı problem çözme ve uzmanlık gerektiren görevlerde yüksek performans sunmak üzere geliştiriliyor.

Genel kullanıma açılmaya hazırlanıyor

BİLGE henüz genel kullanıma açılmadı. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna açıklanan Türkiye'nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı'nın tanıtım töreninde duyurulan BİLGE'ye ilişkin son hazırlıklar yapılıyor.

Erdoğan, Geliştirme çalışmaları devam eden TÜBİTAK'ın yerli dil modeli BİLGE, bu yönde katettiğimiz mesafenin önemli bir göstergesidir. ifadesini kullanmıştı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır da BİLGE ile sohbet ederek ilk tespitlerini kamuoyuyla paylaşmıştı. Kacır, BİLGE, bundan böyle Sayın Cumhurbaşkanımızın kişisel yapay zeka asistanı olarak devletimize hizmet edecek. İnşallah BİLGE'nin ve diğer yerli yapay zeka çözümlerinin sektörel olarak yaygınlaşmasına dönük de hızlandırıcı programları önümüzdeki dönemde hayata geçireceğiz. değerlendirmesinde bulunmuştu.

BİLGE'nin son rötuşların ardından genel kullanıma açılması bekleniyor.

BİLGE'ye ilişkin erişim süreçleri, kullanım koşulları ve diğer gelişmeler hakkında yapılacak duyurular yalnızca Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile TÜBİTAK'ın resmi iletişim kanalları üzerinden paylaşılacak.