Eğitim Haberleri — Yükseköğretim Kurulu (YÖK), üniversitelerin sağlık, teknoloji, tarım ve kültürel mirasın korunması gibi alanlarda yürüttüğü çalışmaları paylaştı.
YÖK'ten yapılan açıklamaya göre, beyin tümörlerine yönelik araştırmalardan felç geçiren hastaların rehabilitasyonunda kullanılacak yapay zeka destekli robotik sistemlere, dijital tarım uygulamalarından uluslararası öğrenci başarılarına kadar farklı alanlardaki çalışmalar üniversitelerin bilimsel üretimini ortaya koyuyor.
Orta Doğu Teknik Üniversitesinde (ODTÜ) yürütülen Infradynamics projesi kapsamında, beyin tümörlerinin ışık yardımıyla hedef alınmasını sağlayabilecek küçük moleküller geliştirildi.
Araştırmada, kan-beyin bariyerini aşması ve dokuların derinlerine ulaşabilen yakın kızılötesi ışığı soğurması hedeflenen moleküller üzerinde çalışıldı. Geliştirilen aday moleküllerden birinin glioblastoma hücreleri üzerindeki etkisinin ışık altında, karanlık ortama kıyasla 140 kattan fazla arttığı belirlendi.
Prof. Dr. Görkem Günbaş liderliğinde ve Avrupa Araştırma Konseyi (ERC) desteğiyle yürütülen projede, bazı moleküller tümör hücrelerinde daha fazla bulunan enzimlerle karşılaşana kadar etkinleşmeyecek şekilde tasarlandı.
Araştırmanın sonuçları 2025'te JACS Au dergisinde kapak makalesi olarak yayımlandı. Proje kapsamında Avrupa ve ABD'de birer patent alındı, sekiz bilimsel yayın yapıldı. Çalışmanın henüz hastalarda uygulanan bir tedavi olmadığı belirtildi.
Felçli hastaların rehabilitasyonunda yapay zeka destekli robotlar
TED, Ankara ve Gazi üniversiteleri ile Katar Üniversitesinin ve Katar Rehabilitasyon Enstitüsünün ortak yürüttüğü HYDROTHERABOTS projesi kapsamında, felç geçiren hastaların rehabilitasyonuna destek olacak yapay zeka destekli robotik sistemler geliştiriliyor. Nörobilim ve Nöroteknoloji Mükemmeliyet Merkezi (NÖROM) de projeye ayni katkı sunuyor.
Proje kapsamında kara ve su ortamında kullanılmak üzere iki farklı robotik rehabilitasyon sistemi geliştirilecek. Ankara Üniversitesi mekanik tasarım ve kontrol teknolojilerine, Gazi Üniversitesi rehabilitasyon ve klinik süreçlere, TED Üniversitesi ise sanal gerçeklik ve yapay zeka uygulamalarına katkı sağlıyor.
Sensörlerden elde edilen hareket, kas aktivitesi ve diğer fizyolojik verilerin yapay zekayla analiz edilmesiyle hastalara özel rehabilitasyon programları oluşturulması hedefleniyor. İki yıl sürmesi planlanan projenin klinik doğrulama aşamasında Türkiye ve Katar'da toplam 120 hastayla çalışma yapılması öngörülüyor. Projede henüz klinik araştırmaya başlanmadığı belirtildi.
Yapay zeka programı öğrencisinin yer aldığı takım dünya 12’ncisi oldu
Karadeniz Teknik Üniversitesi Elektronik ve Otomasyon Bölümü Yapay Zeka Operatörlüğü Programı öğrencisi Batuhanbey Köse'nin yer aldığı AltayCTF takımı, uluslararası BrunnerCTF 2026 siber güvenlik yarışmasını 1103 takım arasında dünya 12'ncisi olarak tamamladı.
Köse, çözdüğü siber güvenlik problemleriyle takımın başarısına katkı sağladı. Bu başarı, meslek yüksekokullarındaki yapay zeka odaklı programların gençlerin ileri teknoloji alanlarında yetkinlik kazanmasına katkısını ortaya koydu.
Çiftçilere yapay zeka destekli dijital tarım platformu
OSTİM Teknik Üniversitesi öğrencilerinden oluşan bir ekip, çiftçilerin üretim süreçlerini dijital ortamda yönetebilmesi amacıyla yapay zeka destekli "Targiz" adlı mobil platformu geliştirdi.
Üreticiler, bitkilerinde karşılaştıkları sorunların fotoğrafını çekerek yapay zeka desteğiyle teşhis alabiliyor, tarımsal faaliyetlerini fotoğraflı notlarla kaydedip mazot, sulama, bakım ve işçilik gibi giderlerini takip edebiliyor.
Uydu haritası üzerinden tarla sınırlarının belirlenmesine ve parsellerin dijital olarak yönetilmesine imkan sunan uygulama, üreticilerin büyükşehirlerdeki hal fiyatlarına erişmesini de sağlıyor. Platformdaki iletişim ağı aracılığıyla çiftçiler birbirleriyle ve uzmanlarla bilgi paylaşabiliyor.
Tarladan seraya, ekim öncesinden hasada kadar üretimin farklı aşamalarında kullanılabilen Targiz'in, tarımsal üretimde verimlilik ve maliyet yönetimine katkı sunması amaçlanıyor.
Kangal köpekleri bilimsel çalışmalarla korunuyor
Gücü, dayanıklılığı ve koruyucu özellikleriyle tanınan Kangal köpeklerinin genetik ve ırk özellikleri, Sivas Cumhuriyet Üniversitesinde yürütülen çalışmalarla korunuyor.
Üniversitenin Kangal Köpeği Uygulama ve Araştırma Merkezinde, Kangal köpeklerinin özelliklerinin gelecek nesillere aktarılması için çalışmalar yürütülüyor. Merkezde köpeklerin ırk özelliklerine uygun yetiştirilmesi, gelişimlerinin izlenmesi ve bilimsel açıdan incelenmesi amaçlanıyor. Bu yıl merkezde iki Kangal yavrusunun dünyaya geldiği bildirildi.
Kangal köpeklerini yakından tanımak isteyen ziyaretçileri ağırlayan merkez, uluslararası ziyaretçilerin de ilgisini çekiyor.
Türk makam müziği yapay zekayla buluştu
Sakarya Üniversitesi akademisyenleri, Türk makam müziğinin özelliklerini dikkate alarak yerli bir yapay zeka prototipi geliştirdi.
Yüzden fazla makam ve onlarca usul üzerine geliştirilen sistem, Türk makam müziğine uygun melodiler üretebiliyor. Prototip, melodi oluştururken yararlandığı eserleri kaynak listesi halinde sunarak yapay zekanın müzikal üretiminde hangi kaynaklardan yararlandığının izlenmesine imkan sağlıyor.
Henüz prototip aşamasında olan çalışmanın, geleneksel Türk müziğinin dijital teknolojilerle buluşmasına ve kültürel mirasın yapay zeka aracılığıyla geleceğe taşınmasına katkı sunması hedefleniyor.
