ABD'de veri merkezleri elektriğini üretmek için 90 gigavatlık kapasite planlıyor

Ekonomi Haberleri : EBRU ŞENGÜL CEVRİOĞLU - ABD'de yapay zeka yatırımlarının hız kazanmasıyla artan elektrik talebini karşılamak isteyen veri merkezi geliştiricileri, şebeke bağlantısını beklemek yerine kendi elektrik üretim tesislerini kurmaya yönelirken, planlanan sayaç arkası kapasitenin yaklaşık 90 gigavata ulaşması bekleniyor.

Enerji ve veri merkezi projelerini takip eden Cleanview'in analizine göre, ABD'de toplam 90 gigavatlık elektrik üretim kapasitesine sahip 59 veri merkezi projesi, elektrik ihtiyacını doğrudan karşılamak üzere sayaç arkası elektrik üretim tesisleri kurmayı planlıyor.

Söz konusu kapasite, ABD'de planlanan toplam veri merkezi kapasitesinin dörtte birinden fazlasına karşılık geliyor. Planlanan kapasitenin yaklaşık yüzde 92'sini oluşturan 82 gigavatlık bölüm ise 2025'in başından bu yana duyuruldu.

Bu tablo, veri merkezi geliştiricilerinin artan elektrik ihtiyacını karşılamak için yalnızca şebeke yatırımlarını beklemediğini, elektrik üretimini doğrudan tesislerinin bünyesine almaya başladığını gösteriyor.

Şebeke bağlantısındaki gecikmeler kendi üretimini teşvik ediyor

ABD'de büyük ölçekli veri merkezlerinin elektrik şebekesine bağlanması için gereken sürenin bazı projelerde 7 yıla kadar çıkması, yatırımcıları alternatif elektrik tedarik çözümlerine yöneltiyor.

Özellikle yapay zeka uygulamalarında kullanılan veri merkezleri, yüksek miktarda elektriğe 24 saat kesintisiz ihtiyaç duyuyor. Bu nedenle şebeke bağlantısını yıllarca beklemek istemeyen geliştiriciler, veri merkezinin yanında elektrik üretim kapasitesi kurarak tesislerin daha hızlı devreye alınmasını hedefliyor.

Bu kapsamda Meta, Microsoft, Amazon ve Oracle gibi teknoloji şirketlerinin yanı sıra OpenAI ve Anthropic gibi yapay zeka şirketleri de sayaç arkası elektrik projelerinde yer alıyor. OpenAI ve Anthropic'in bu tür projelerde toplam 10 gigavattan fazla kapasite için kira anlaşmaları imzaladığı belirtiliyor.

Hızlı kurulabilen santraller öne çıkıyor

Veri merkezi geliştiricileri, elektrik üretim kapasitesini mümkün olduğunca hızlı bir şekilde devreye alabilmek için geleneksel santral yatırımlarından farklı teknolojilere yöneliyor.

Cleanview'in analizinde mobil Doğal Gaz jeneratörleri, uçak ve savaş gemileri için geliştirilen aeroderivatif türbinler, hızlı devreye alınabilen pistonlu motorlar ve daha önce sanayi tesislerinde kullanılmış yenilenmiş türbinler öne çıkıyor.

Bu projelerde elektrik üretimindeki verimlilikten ziyade üretim tesisinin mümkün olduğunca kısa sürede devreye alınması öncelik kazanıyor.

Cleanview, yapay zeka veri merkezlerinin yıllık olarak megavat başına 10-12 milyon dolar gelir yaratabildiğini belirtiyor. Bu nedenle bir veri merkezinin birkaç yıl daha erken faaliyete geçmesi, geliştiriciler açısından milyarlarca dolarlık ek gelir anlamına gelebiliyor.

Texas öne çıkıyor

Sayaç arkası veri merkezi kapasitesi ABD genelinde belirli eyaletlerde yoğunlaşıyor. Cleanview'e göre yalnızca 5 eyalet planlanan toplam kapasitenin yüzde 83'ünü oluşturuyor.

Texas, Permian Havzası'ndaki doğal gaz kaynaklarına yakınlığı, geniş boru hattı altyapısı ve veri merkezi yatırımlarının hızlı ilerlemesine olanak sağlayan düzenleyici yapısı sayesinde planlanan kapasitede açık ara önde bulunuyor.

Ohio ise inşaat halindeki sayaç arkası kapasitede ülke lideri konumunda. Meta ve EdgeConneX'in eyaletteki projelerinin toplam 736 megavatlık doğal gaz bazlı elektrik üretim kapasitesi eklemesi bekleniyor.

90 gigavatlık kapasitenin büyük bölümü henüz devrede değil

Planlanan 90 gigavatlık kapasitenin büyük bölümü henüz geliştirme aşamasında bulunuyor.

Cleanview'e göre söz konusu kapasitenin yalnızca yaklaşık 2 gigavatı halihazırda faaliyette. Bu, toplam kapasitenin yüzde 2,2'sine karşılık geliyor. Kapasitenin yüzde 1,2'si inşaat aşamasında, yüzde 36'sı izin almış durumda bulunurken, yaklaşık yüzde 60'ı duyuru veya erken geliştirme aşamasında.

Halihazırda faaliyette olan yaklaşık 2 gigavatlık kapasitenin büyük bölümünü Elon Musk'ın yapay zeka şirketi xAI'nin Memphis dışındaki Colossus 1 ve Colossus 2 veri merkezlerine yönelik elektrik üretim tesisleri oluşturuyor. Bu iki tesiste toplam 1498 megavatlık doğal gaz türbini kapasitesi işletiliyor.

Cleanview, 2026 sonuna kadar faaliyetteki sayaç arkası kapasitenin 2,8 ila 3,2 gigavat arasına ulaşmasını bekliyor.

Şirket, imzalanmış kiracı anlaşmalarına sahip projelerin tamamının zamanında tamamlanması halinde 2027 sonunda toplam kapasitenin 13 gigavata çıkabileceğini öngörüyor.

Kendi santralini kuran veri merkezleri izin engeliyle karşılaşıyor

Şebeke bağlantısını beklemek yerine kendi elektrik santralini kuran veri merkezi projeleri, çevresel ve diğer izin süreçleriyle de karşı karşıya kalıyor.

OpenAI ve Oracle'ın New Mexico'daki Stargate projesinde, 2,45 gigavatlık tesis içi elektrik santraline yakıt sağlayacak doğal gaz boru hattının eyalet tarafından engellenmesinin projenin takvimini olumsuz etkilediği belirtiliyor.

Microsoft'un ortağı Nebius'un New Jersey'deki 400 megavatlık tesis içi doğal gaz santrali için hava emisyonu izni alma sürecinde de sorun yaşandığı ifade ediliyor.

Cleanview, bu tür gecikmelerin yaygınlaşması halinde 2027 sonundaki toplam sayaç arkası kapasitenin 5 gigavata kadar gerileyebileceğini belirtiyor.

Böylece ABD'de yapay zeka yatırımlarının büyümesi, veri merkezlerini yalnızca büyük elektrik tüketicileri olmaktan çıkararak aynı zamanda kendi elektrik üretim altyapılarını kuran tesislere dönüştürüyor. Bu dönüşüm, veri merkezi yatırımlarının geleceğinde şebeke bağlantılarının yanı sıra elektrik üretim ekipmanlarına, yakıt tedarikine ve izin süreçlerine erişimin de belirleyici olacağına işaret ediyor.